Cultuurjournalistiek
elke werkdag 19-22 uur zat. 08-12 uur.
Het Grand Theater in Amersfoort, Leerzaam Vermaak in Haarlem, de Groote Schouwburg in Rotterdam, het Minerva-theater in Apeldoorn, Het Apollo-theater aan de Haarlemmerdijk in Amsterdam, de Ooijevaar in de Sint Antoniebreestraat, ook in Amsterdam: het zijn allemaal verdwenen theaters. En er staan nog vele tientallen meer in het naslagwerk dat komende maandag verschijnt bij het Theater Instituut met de titel: ‘Nederlandse Schouwburgen sinds de 17e Eeuw‘. Een dik boek met veel foto’s en plattegronden, waarin honderden jaren gebouwde theatergeschiedenis, vanaf de eerste officiële openbare schouwburg in Amsterdam in 1638 tot de splinternieuwe Schouwburg Almere die nog amper officieel geopend is. Marten Minkema spreekt met de samenstellers van het boek en gaat met ze op pad naar bestaande en verdwenen theaters in Den Haag en Dordrecht.
Audio
De in Londen woonachtige fotograaf Rolph Gobits verliet eind jaren zestig ons land om te gaan studeren en om uiteindelijk carrière te maken in Engeland. Als reclamefotograaf heeft hij zo’n beetje de hele wereld afgereisd. Zijn portfolio bevat inmiddels een indrukwekkende lijst met namen van toonaangevende reclamebureau’s en opdrachtgevers als American Express, Sotheby’s, Barclays en Mercedes.
Naast het werk in opdracht werkt Gobits in zijn vrije tijd al een jaar of dertig aan een serie portretten van variétéartiesten, zijn levenswerk ‘Travelling Entertainers‘. Een selectie hiervan is tot en met 10 juni te zien op het Fotofestival in Naarden. Voor het Kunsthalfuur sprak L.J.A.D. Creyghton met fotograaf Rolph Gobits.
Audio
Wat is ‘transpersoonlijke psychologie’? Noem het een poging om intense ervaringen uit te tillen boven de psychiatrie. Het begrip is niet nieuw maar nog altijd wel behoorlijk onbekend. Fransje de Waard ging naar de Verenigde Staten om er het fijne over te horen en schreef er een dik boek over dat ze ‘Spirituele crises’ noemde. Een uitgave van Van Gorcum te Assen. Kern van de zaak is dat psychiatrische hulp nadat mensen flink in de war raken dikwijls te kort schiet. In de ogen van De Waard. Componist Egmont Swaan onderschrijft die mening en vertelt in de uitzending over zijn eigen gekte. Hij werd eens aangetroffen op de snelweg in de Schiphol-tunnel en een andere keer ontkleedde hij zich in de tram. De muziek die hij later in de gesloten kliniek van Vogelenzang componeerde zou zonder die ervaringen niet zo sterk zijn geworden.
Een fragment van die muziek, een solo voor clavecimbel, is in de uitzending te horen. Verder zijn Swaan en de Waard te gast en verzuimt de interviewer niet op te merken dat het verwarren van gekte met creativiteit ook kan leiden tot een wat enge vorm van dweperij. Raadpleeg eerst uw huisarts, blijft een sterk advies. Niettemin: de tijd lijkt rijp voor een heropleving van de anti-psychiatrie.
Audio
Beton, eens was dat het materiaal waarmee dat was een betere wereld gebouwd zou worden door profeten als Le Corbusier en Mies von der Rohe. Wat er van over is, is betonrot en sloop. Maar de Schot Toby Paterson (33) wil eerherstel voor de betondroom. Per fiets en skateboard heeft hij het historische Haagse beton afgestruind. Van het onttakelde ministerie van Financiën tot de gedoemde Zwarte Madonna van Carel Weeber. In het Haagse ‘Stroom’ aan de Hogewal exposeert hij wandschilderingen waarop beton weer mooi is. Hij liet zelfs een truck komen en stortte replica’s van de ornamenten van het Ministerie in houten mallen.
‘Generosity’ heet zijn tentoonstelling. Laat ons ruimhartig zijn, laten we erkennen dat we vergroeid zijn met beton. Er is al zoveel tegen de grond gegaan. Bekijk wat nu ’slechte wijken’ heet met andere ogen. En, of de duvel ermee speelt, pal tegenover ‘Stroom’ staat een betonskelet te blikkeren in de zon. Eens was het een kantoorgebouw, straks wordt dat het Hilton Den Haag. Aangekleed met baksteen, want beton is nog steeds lelijk. Wim Noordhoek bezocht samen met Toby Paterson de tentoonstelling in Stroom en wandelde daarna naar het betonskelet aan de overkant.
Audio
Journalist Erwin Wijman gaat op kritische en luchtige wijze in op de brandende kwesties rond de naamgeving van bedrijven. Zijn boek ‘De bedrijfsnamenfabriek’ bespreekt trends, laakt het kuddegedrag en toont valkuilen. Maar geeft ook tips en trucs voor iedereen die nu eens een keer een goede naam wil voor zijn bedrijf, product, merk of beursfonds.
Wijman, te gast in De Avonden, geeft blijk van een ruime kennis van literatuur, wat zijn boek meer maakt dan alleen geschikt voor de plank managementboeken. Bovendien schuwt hij de confrontatie niet. Zo vindt hij de aangekondigde naamsverandering van Postbank in ING oliedom en spreekt hij in het gesprek met Anton de Goede zelfs van ‘een aanslag op ons nationale erfgoed’. Het boek is ook een aanklacht tegen de professionele namenbureaus die er vaak een potje van maken en veel geld vragen voor slechte kwaliteit.
Audio
Voor het Kunsthalfuur, een wekelijks onderdeel bij De Avonden, ging Gijsbert van der wal op bezoek bij de 89-jarige Amsterdamse schilder Leo Schatz. Het eerste deel van het gesprek gaat vooral over de Joodse Kunstnijverheidsschool, die in de beginjaren van de oorlog gevestigd was in de Hollandse Schouwburg in Amsterdam, en waaraan de jonge Schatz destijds les gaf. Een kunstacademie speciaal voor Joodse kunstenaars. Ook komt zijn latere docentschap aan de Rietveldacademie en de Academie Minerva in Groningen ter sprake. In de tweede helft van het gesprek gaat het over Schatz’ eigen schilderijen en tekeningen, die tot en met 24 juni te zien zijn in het Museum Henriëtte Polak in Zutphen. Bij de tenstoonstelling is ook een boek te koop: ‘Leo Schatz – Kleur heeft een mens getekend’, met teksten van Tom Rooduijn en Toon Tellegen.
Deel 1
Audio
Deel 2
Audio
Nog steeds zijn we gewend, ook onder invloed van de fotografie, de werkelijkheid weer te geven in drie dimensies, met behulp van het zogenaamde centraal perspectief, zoals dat in de Renaissance werd ontwikkeld. Maar eigenlijk klopt dat niet zo erg met hoe wij kijken. De schilder Joris Kwast legt in zijn boekje ‘Beeld, oog, brein‘ – dat hoort bij de gelijknamige tentoonstelling in het Scheveningse Beelden aan Zee – uit hoe kinderen een stoel tekenen. Kinderen puzzelen tot ze de makkelijkste en tegelijk meest kenmerkende weergave hebben. Bij een stoel is dat van opzij.
Weergeven kan dus ook heel anders. En daar maken ook beeldhouwers gebruik van. Het oog is geen meetinstrument. Wat wel? Wim Noordhoek zat met Joris Kwast, samensteller van de tentoonstelling ‘Beeld, oog, brein’, op de stoep, even buiten het museum Beelden aan Zee en deed een kijkoefening. De tentoonstelling is nog te zien tot 17 juni.
Audio
António Lobo Antunes werkte als arts in de Portugese kolonie Angola, een ervaring die zijn leven op zijn kop zette, maar die ook zijn literaire stem vormde. Mooi en terecht dat de Volkskrant vrijdag jl. de roman ‘Fado Alexandrino’ van de Portugese schrijver uitvoerig besprak. “Schitterende vuilspuiterij,” jubelde criticus Henk Pröpper. Bij uitgeverij Ambo is het boek, dat al verscheen in 1983, vorige maand in vertaling uitgekomen. António Lobo Antunes zou voor de gelegenheid naar Nederland zijn gekomen maar helaas, hij was ziek. De schrijver blijkt kanker te hebben.
Het boek over de Anjerrevolutie en over oorlogen waar soldaten zich nooit van kunnen bevrijden is geweldig. De Volkskrant repte bovendien van een ‘werkelijk magistrale Nederlandse vertaling’. Helaas verzuimde de krant de naam van de vertaler juist te spellen. Gelukkig werd die in De Avonden in de schijnwerpers gezet door interviewer Anton de Goede tijdens een lang gesprek over het boek, de schrijver en de Portugese geschiedenis. Met de stem van Lobo Antunes zelf, muziek van Katia Guerreiro die teksten van Lobo Antunes zong en met een niet elders in vertaling gepubliceerde column van Lobo Antunes over de dood, overtuigend voorgelezen door meestervertaler Harrie Lemmens.
Audio
Van 20 t/m 27 mei is het Singer/Songwriter week op radio 6. Dat valt gelukkigerwijs samen met de recente release van ‘New Moon’, de dubbelcd van één van mijn favoriete singer/songwriters: Elliott Smith. Nou ja, nieuw… Elliott Smith leeft niet meer, dus dit zijn de restjes die archivaris Larry Crane nog gevonden en opnieuw gemixed heeft.
In 2003 stierf Elliott Smith onder verdachte omstandigheden. Hij zou zichzelf twee keer met een mes in de buik hebben gestoken. Hara Kiri dus. Traditioneel Japans gebruik voor een samurai die eerverlies wil voorkomen. Voor een bleekneuzige Amerikaan niet de meest voor de hand liggende vorm van zelfdoding.
Elliott was 34 jaar eerder geboren als zoon van een psychiater en een zangeres. Zijn ouders scheidden, hij ontwikkelde een voorliefde voor de Scorpions (!) en verhuisde van Dallas naar Portland. Daar begon hij met het professioneel uitvoeren van muziek, en ook met alcohol, drugs en depressies.
Lees verder (meer…)
Op 1 februari 2007 waren in De Avonden fotoboekuitgever Fred Schmidt en fotograaf Wil van Iersel te horen in een gesprek over fotoboeken. Op de vraag wat zij een ideaal fotoboek vonden antwoordden zij eensgezind ‘Seconds first’ van Henze Boekhout. Nieuwsgierig geworden naar dit fotoboek dat in 1993 werd uitgegeven door uitgeverij Fragment, en dat kennelijk onder kenners een bijzondere plaats inneemt, zocht interviewer Anton de Goede na de uitzending contact met Boekhout.
Henze Boekhout is nooit uitgebreid geïnterviewd en moest dat niet eens worden goedgemaakt? Boekhout antwoordde: ‘Kom als het Fotofestival in Naarden opent, op 17 mei. Onder de titel ‘Emoticon’ gaat het daar ditmaal over zware thema’s als angst, verleiding, dood, voyeurisme en geluk. Mijn werk staat daarmee in contrast.’ Wat hij bedoelde is duidelijk te horen in het uitvoerige interview.
Audio
