Cultuurjournalistiek
elke werkdag 19-22 uur zat. 08-12 uur.
Op 8 oktober 2006 veroverde het Nederlands dameshockeyteam tijdens het WK in Madrid na zestien jaar weer een wereldtitel. Tijdens dit toernooi en de periode daaraan voorafgaand volgde documentairemaker Niek Koppen het team en de coach, Marc Lammers. Koppen kreeg toegang tot het hotel, alle trainingen en besprekingen, maar filmde ook gedurende de wedstrijden. Van het gefilmde materiaal maakte hij de documentaire ‘Goud’, die op vrijdag 28 september in première zal gaan tijdens het Nederlands Film Festival.
Niek Koppen (1956) maakte eerder de documentaires ‘De keuken van Kok’ over de PvdA-verkiezingscampagne van 1998 en ‘De slag in de Javazee’ (1995), waarvoor hij een Gouden Kalf won.
Floortje Smit in gesprek met Niek Koppen.
Audio
Televisiemaakster Saskia van Schaik maakte de documentaire ‘Bijna Nooit’ over schrijfster Judith Herzberg. Dit gefilmde portret zal komende zondag in première gaan op het Nederlands Film Festival en zal diezelfde dag te zien zijn in ‘Het uur van de Wolf’ op Nederland 2. Herzberg houdt werk en privéleven streng gescheiden. Het is echter juist het persoonlijke in haar werk dat veel mensen aanspreekt. Ze schrijft over ogenschijnlijk kleine, dagelijkse onderwerpen en haar rake observaties maken dat je als lezer meer van de schrijver wilt weten. Maar juist daar is Herzberg huiverig voor. Van Schaik nam deze tegenstelling als inzet van haar portret van de schrijfster.
Anton de Goede in gesprek met Saskia van Schaik over de totstandkoming van haar film.
Audio
Van 27 t/m 30 september 2007 vindt voor de tweede keer het Amsterdam Underground Festival plaats. Dans, theater, film, muziek en kunst, zoals gebruikelijk bij festivals, maar dan op bijzondere plekken onder de vaste grond van de hoofdstad. Tijdens het festival worden voor enkele dagen per jaar historische en toekomstige ondergrondse ruimtes van Amsterdam ontsloten. Het Amsterdam Underground Festival biedt een platform aan nieuw, aanstormend talent en innovatieve, experimentele producties, geïnspireerd door ondergronds Amsterdam. In 2007 zal het festival zich afspelen rondom het Centraal Station, onder andere in een tunnel, een brugkelder en een deel van de Noord/Zuidlijn.
Schrijver en theatermaker Arjen Lubach daalde alvast af en deed verslag van de voorbereidingen van het Amsterdam Underground Festival.
Audio
Fotograaf Toon Michiels (1950) reisde de afgelopen tien jaar meer dan tien keer op en neer tussen ’s-Hertogenbosch en Santiago de Compostela in Spanje, geïnspireerd door ‘De Omweg naar Santiago’, een reisboek van Cees Nooteboom. Onderweg maakte hij foto’s van luchten en landschappen, maar ook van ogenschijnlijk banale situaties of nietige culturele sporen, vaak van spirituele aard. Met zijn fotografie probeert Michiels onder de huid van het moderne, jachtige leven te kruipen.
In Museum van Bommel van Dam te Venlo is van 14 september tot en met 25 november 2007 een selectie van deze foto’s te zien onder de titel ‘Alleen het onderweg zijn telt’.
L.J.A.D. Creyghton in gesprek met Toon Michiels tijdens het inrichten van deze tentoonstelling.
Audio
Hoogleraar Ineke Sluiter bracht een hoorcollege op cd uit, over de Griekse filosoof Socrates (470-399 v. Chr.), waarschijnlijk één van de belangrijkste en invloedrijkste westerse filosofen, van wie echter geen enkel geschrift is overgeleverd. Hij is bekend om de door hem bedachte Socratische methode, waarbij men door vragen te stellen en door filosofische gesprekken te voeren tot kennis komt. Daarnaast wordt Socrates met name herinnerd vanwege de gifbeker die hij dronk en die tot zijn dood leidde. Hij was ter dood veroordeeld door de volksrechtbank van het oude Athene, in een proces dat met veel onduidelijkheden is omgeven.
Prof. dr. Ineke Sluiter (1959) is hoogleraar Griekse taal- en letterkunde aan de Faculteit der Letteren van de Universiteit Leiden. Zij schrijft over antieke literatuur en over antieke en moderne ideeën. In 2001 won zij de Onderwijsprijs van de Leidse Studenten Raad. Onlangs bracht zij het hoorcollege ‘Op zoek naar Socrates. Een hoorcollege over een onverschrokken vragensteller’ uit via uitgeverij Home Academy.
Anton de Goede in gesprek met Ineke Sluiter. Hij vroeg haar onder andere wat Socrates ons kan leren over de vrijheid van meningsuiting.
Audio
De Duitse, maar in het Engelse Norwich gevestigde schrijver W.G. Sebald overleed in december 2001 bij een auto-ongeluk. Hij was in 1944 in het Algäu bij de Oostenrijkse grens geboren maar ontvluchtte Duitsland al jong. Wel zou hij levenslang over het lot van zijn vaderland blijven schrijven. Op de campus van de University of East Anglia in Norwich staat een eenvoudig monument in de vorm van een ronde bank, waarin de Ringen van Saturnus te herkennen zijn. Erop staat geschreven: ‘Onvermeld bleef het verhaal van de afgewende gezichten.’ En dat is wat Sebald in z’n werk doet. Het oprichten van monumenten voor levens die door de geschiedenis werden vergeten.
Rond het einde van de jaren 1980 begonnen de reisboeken met eigenaardige illustraties te verschijnen waarmee Sebald wereldberoemd is geworden. Eerst ‘Schwindel, gefühle’ (1990), vertaald als ‘Melancholische dwaalwegen’, daarna ‘De Emigrés’ en ‘De Ringen van Saturnus’ en tenslotte in 2001, zijn enige roman ‘Austerlitz’. De Amerikaanse Susan Sontag koesterde hem als een ware literaire grootheid. Iets wat Sebald onder vrienden ‘geen onverdeeld genoegen’ noemde.
De vertaalster en schrijfster van boeken over wilde planten Ria Loohuizen werkte – als enige Nederlandse – vanaf het begin bij het in 1989 door Sebald opgerichte British Center for Literary Translation in Norwich. Wim Noordhoek sprak in Amsterdam met haar over haar vriendschap met W.G. ‘Max’ Sebald. En vrijwel meteen begonnen ze plannen te maken voor een radioserie, waartoe dit gesprek een aanzet is.
Audio
De Brit Theodore Dalrymple (1949) was tot enkele jaren geleden werkzaam als psychiater in verschillende Engelse gevangenissen en ziekenhuizen in achterstandswijken. Daarvoor werkte hij onder andere in een aantal ontwikkelingslanden. De ervaringen die hij hierbij opdeed vormen, met zijn afkomst uit de ‘lower class’, de basis voor zijn artikelen, columns en boeken. Een aantal van Dalrymple’s boeken is ook in Nederland te verkrijgen, waar zijn ideeën mede als gevolg van de moorden op Fortuyn en Van Gogh grote bijval kregen.
Dalrymple vindt dat er de afgelopen decennia sprake is geweest van het opkomen van een nieuwe onderklasse, en dat daar te weinig oog voor is geweest van de kant van beleidsmakers en hulpverleners. Dit probleem beschrijft hij in zijn boek ‘Beschaving of wat er van over is’ (2005). Zijn nieuwste boek, ‘De filantroop’ (2007), is een satirische roman over een seriemoordenaar die vanuit de gevangenis kritiek levert op de samenleving. Hij toont met behulp van filosofische argumenten die in hoofdartikelen van kranten en in ieder café in het land dag in dag uit de revue passeren, dat hij eigenlijk een veel beter en socialer mens is dan zijn medemensen. Dalrymple laat zijn hoofdpersoon, de moordenaar, alle ideeën uitspreken die hij zelf zou willen bestrijden, om met dit stijlmiddel maximaal effect te sorteren.
Wim Brands interviewt Theodore Dalrymple over zijn populariteit in Nederland, zijn standpunten en zijn nieuwste boek ‘De filantroop’.
Audio
Fotograaf en filmer Ed van der Elsken (1925-1990) wordt op zijn eigen website omschreven als het ‘enfant terrible’ van de Nederlandse fotografie. Hij maakte gedurende zijn leven een groot aantal fotoreportages en fotoboeken, waarin hij opvallende mensen tot zijn hoofdonderwerp maakte. Hij fotografeerde ze in steden als Amsterdam, Parijs, Hong Kong en Tokyo, of op het platteland in Afrika, Japan en Noord-Holland. Bekende fotoboeken van zijn hand zijn ‘Een liefdesgeschiedenis in Saint-Germain des Prés’ (1956) en ‘Jazz’ (1959). Van der Elsken was ook als filmer actief. Hij maakte bijvoorbeeld een documentaire over zichzelf, toen hij in 1988 hoorde dat hij prostaatkanker had. Ook maakte hij de beroemde documentaire ‘Karel Appel, componist’ (1961) over deze schilder.
Anton de Goede praat met de weduwe van Ed van der Elsken, Anneke Hilhorst, en met fotograaf Wil van Iersel naar aanleiding van het verschijnen van de DVD ‘De verliefde camera’ met daarop tien films en vierhonderd foto’s van Van der Elsken.
Audio
Binnenkort staat de binnenstad van Utrecht voor de zevenentwintigste keer in het teken van het Nederlands Film Festival. Bij dit festival staat de Nederlandse film centraal, er gaat een groot aantal nieuwe speelfilms, korte films, documentaires en televisieseries in première. Daarnaast is er een uitgebreid randprogramma, met openbare interviews, discussies en de uitreiking van de Gouden Kalveren, de belangrijkste Nederlandse filmprijzen. Het Nederlands Film Festival duurt van 26 september tot en met 6 oktober. De Avonden besteedt de komende weken veel aandacht aan het Nederlands Film Festival in de vrijdagse uitzendingen van Cinema.nl.
Op 21 september is regisseur Jos Stelling te gast. Hij regisseerde de openingsfilm van het festival, ‘Duska’. Op 28 september een gesprek met regisseur Niek Koppen over zijn documentaire ‘Goud’, over het Nederlandse dameshockeyteam. En op 5 oktober is regisseur Erik de Bruyn in de uitzending, naar aanleiding van zijn film ‘Nadine’. In de aanloop naar het festival liep Floortje Smit een dag mee met festival-directeur Doreen Boonekamp, om een glimp op te vangen van de hectiek rond de voorbereiding en organisatie van het NFF. Boonekamp vervult haar directeurspositie sinds 2002, en onder haar leiding heeft het Nederlands Film Festival meer aanzien en uitstraling gekregen.
Floortje Smit bracht met Doreen Boonekamp een bezoek aan de jury en sprak met haar onder meer over de stress van de laatste voorbereidingen en de plaatsing van hoogwaardigheidsbekleders op de Gala-avond.
Audio
De Italiaanse toneelschrijver Carlo Gozzi deed ooit, in de achttiende eeuw, de uitspraak: ‘Er zijn maar zesendertig dramatische situaties.’ Zonder er overigens bij te vertellen om welke situaties het ging. Later hebben andere schrijvers geprobeerd deze situaties te benoemen, waaronder Goethe en Friedrich Schiller. Die laatste kwam echter maar tot twintig, de eerste gaf het al snel op. Uiteindelijk lukte het de Franse schrijver Georges Polti in 1912 om zesendertig dramatische situaties te benoemen en beschrijven.
Toneel- en scenarioschrijver Jan Veldman (1959) bewerkte dit gegeven in zijn eigen stijl in het onlangs verschenen boekje ‘De 36 dramatische situaties’, onderdeel van de Schrijfbibliotheek-serie van uitgeverij Augustus. Hij hield de indeling van Polti aan, maar herschreef de hoofdstukken volledig. Bovendien verzon hij nieuwe, actuelere voorbeelden uit de klassieke en moderne literatuur, de geschiedenis, de actualiteit, films, strips en zelfs uit videogames. Dramatische situaties zijn ‘het erge’ van het verhaal, zoals Veldman het zelf omschrijft, een klein essentieel onderdeel dat ieder verhaal nodig heeft. Hij hoopt dat potentiële schrijvers het boekje zullen gebruiken bij het verzinnen van hun verhalen.Arjen Lubach, schrijver en theatermaker, onderzoekt samen met collega’s Jan van Mersbergen en Walter van den Berg de volledigheid en noodzaak van deze stelling in een gesprek met de schrijver van het boekje, Jan Veldman. (Illustraties: Erwin Wurm)
Audio
