De Avonden
Cultuurjournalistiek
elke werkdag 19-22 uur zat. 08-12 uur.

EERSTE UUR
Botte Jellema ontmoet fotograaf Koen Hauser, die sinds enkele weken in kunstcentrum Scheltema in Leiden in een geïmproviseerde studio ‘live’ aan zijn filmproject ‘Catharsis’ werkt. Hij interviewt daar bezoekers over situaties waarin zij zich niet normaal voelen. Vervolgens filmt hij hen voor een green screen. Via digitale techniek transporteert hij de modellen naar weelderige barokke kerken en andere achtergronden, geknipt uit encyclopedieën en oude reisgidsen.
TWEEDE UUR
Anton de Goede in gesprek met reclameman Erik Kessels over zijn rol als gastconservator bij het Nederlands Uitvaart Museum, waar hij foto’s toont van de Oostenrijkse Christine Gössler, gefotografeerd door haar Japanse man en fotograaf Seiichi Furuya. Gössler pleegde zelfmoord in 1985 door uit het raam van hun flat te springen. Ook de dode Gössler zette hij op de foto. De vele portretten die aan deze zelfmoord vooraf gingen en het dramatische einde worden nu voor het eerst als serie in Nederland geëxposeerd, onder de titel ‘Trace Elements’.
‘Berichten uit Artis’ door Tuin- en landschapshistoricus Erik de Jong. Landschappen worden in onze cultuur bedacht, ontworpen en gemaakt. De polder, het stadspark, het recreatiegebied, de (dieren)tuin, het natuurgebied of nieuwe natuur getuigen ieder voor zich van onze diverse en geenszins onschuldige omgang met en verwachting van natuur en landschap, van flora en fauna.
DERDE UUR
De schilder Han Klinkhamer exposeert tot en met 14 maart nieuw werk bij galerie Dom’Arte in Roosendaal. Gijsbert van der Wal ging bij hem op atelierbezoek.
Audio
tags: Catharsis, Christine Gössler, Dom’Arte, Erik Kessels, Han Klinkhamer, Koen Hauser, Nederlands Uitvaart Museum, Scheltema
Keith Richards, Bruce Springsteen, Jeff Beck en Chrissie Hynde: ze spelen allemaal op een Fender Telecaster. Dit zestig jaar oude gitaarmodel was de eerste commercieel succesvolle elektrische gitaar. De Telecaster heeft voor een groot deel het geluid van ‘de gitaar’ zoals wij die kennen bepaald.
Documentairemaker Botte Jellema kocht ook een Telecaster en raakte gefascineerd door het instrument. In zijn documentaire ‘Broadcaster – een zoektocht naar de ziel van de Telecaster’ keerde hij zijn Tele binnenstebuiten en ging naar New York. Daar mocht hij als enige op de wereld even spelen op de Telecaster van die andere grootheid op dit instrument: Jeff Buckley.
Klik hier om de documentaire te beluisteren
In de radiodocumentaire ‘Krankzinnigheid als deugd’ vraagt Marijn Prakke zich hardop af wat het verband is tussen creativiteit en gekte. Zijn het twee kanten van dezelfde munt? Bestaat er zoiets als artistieke noodzaak? Hoe maak je van je onvermogen je kracht?
Over deze onderwerpen praat Marijn Prakke met dichter-performer Bart Chabot, acteur Roeland Fernhout, schrijfster Hannah Buenting en theatermaker-zanger Max Douw.
Audio
Toen Annemieke Gerrist tien jaar was verdwaalde ze in het Stedelijk Museum van Amsterdam. Verward door de grote witte ruimtes sloeg ze op goed geluk links en rechts af, keek op, en stond voor een schilderij. De kleuren van het schilderij bewogen, het schilderij bevatte muziek, en zoals je in tekenfilms een plaatje binnen kan stappen en in een andere wereld belandt, werd ze het schilderij ingezogen.
Wat gebeurt er als je een kunstervaring beleeft? Volgens Immanuel Kant bestaan er geen regels voor esthetische ervaringen. Toch zijn er onderzoeken gehouden die menen te bewijzen wat mooi is.
In de documentaire ‘De zingende vrouwen’ gaat Annemieke Gerrist met haar eerste kunstervaring langs kunstwetenschappers, kunstfilosofen, kunstpsychologen en kunstenaars. Een zoektocht naar de verklaring van de esthetische ervaring.
Audio
Dertien jaar na de Joegoslavische oorlogen trekt het fenomeen Balkanbeats in Nederland volle zalen. Op het eerste gezicht lijkt de extatische dansmuziek het oude negatieve beeld over de Balkan te verdrijven. In de documentaire ‘Balkanbeats: dansen op de vulkaan’ van Laura Stek wordt dat idee echter in twijfel getrokken. Is de sterke associatie met oorlog en de bijbehorende beeldvorming niet juist een reden voor de populariteit van Balkanbeats? En welke gevoelige nuances in de muziek gaan aan ons voorbij?
Laura Stek liet onder andere een Nederlandse Balkanfan, een muziekantropoloog en een Servische muzikant hun licht schijnen over het populaire fenomeen Balkanbeats.
Audio
In De documentaire een portret van de dichter Ahmed Essadki, afkomstig uit het Rif-gebied in Noord-Marokko, net als de meeste in Nederlands wonende Marokkanen. Essadki was een van de eersten die het waagde te schrijven in het Berbers, een taal die door de Marokkaanse overheid tot voor kort niet erkend en geschreven werd.
Uit eigen ervaring kent Essadki de pijn die gepaard gaat met de onderdrukking van de Berbers. Hij rondde een universitaire studie als politicoloog af, maar zag als kritisch denker geen toekomst in zijn vaderland. In de jaren tachtig ging hij op zoek naar een beter leven in Nederland en kwam terecht in de tuinderijen, waar hij meer dan tien jaar als plukker werkte. Het schrijven werd voor hem een uitlaatklep. Zijn kritische gedichten gaan over thema’s als onderdrukking, migratie, onrechtvaardigheid en ontworteling, maar ook de waarde van de eigen cultuur speelt een grote rol in zijn werk. Essadki is enorm populair onder Rif-Berbers in Nederland en Marokko.
Documentairemaakster Maartje Bakers hoorde Essadki’s werk voor het eerst tijdens een viering van het Berbers nieuwjaarsfeest en werd nieuwsgierig naar de man achter de indrukwekkende poëzie. Haar documentaire ‘Beroep: migrant’, vertelt aan de hand van Essadki’s levensverhaal en gedichten over het onlosmakelijke verbond tussen taal en identiteit.
In haar documentaire zoekt programmamaker Haukje Heuff naar de mooie, jonge roze zuster die ze een jaar geleden biddend aantrof in een kapel in het ‘kloosterdorp’ Steyl in Limburg. De zuster is een Dienares van de Heilige Geest van de Altijddurende Aanbidding. Haar omgeving bestaat uit drie congregaties, liggend in een driehoek aan de Maas. Eén strenge gesloten kloosterorde met in roze geklede zusters, een gematigde orde met in donkerblauw geklede zusters en daarnaast nog de paters.
De dorpsbewoners verhalen over de mythe rond de roze zusters. Zo zou de roze zuster niet naar buiten mogen en zou ze zwijgend, biddend en zingend alle dagen van het jaar doorbrengen. Contact met de buitenwereld is er niet. Zou het Haukje Heuff toch lukken deze onwereldse vrouw te spreken?
Audio
In de vorige eeuw was kunst verzet. Echter, in de afgelopen tien jaar is kunst ook economisch beleid geworden. Bij de opwaardering van oude wijken, bij sloopdecoratie en city-branding worden kunstenaars betrokken. In het kielzog van projectontwikkelaars en marketingmanagers trekt een stoet van ‘geëngageerde’ kunstenaars mee, die meewerken aan dergelijke projecten.
In hun documentaire ‘Operatie creatieve stad’ vragen Kirsten Algera en Felix Jansen zich af wat de verborgen ambities van deze kunstprojecten zijn en gaan ze op zoek naar de ‘bindende’ kracht van kunst.
Audio
Tijdens haar jeugd wilde journaliste Boi Boi Huong meer te weten komen over haar Chinese afkomst en las daartoe de historische roman ‘Wilde Zwanen’ van Jung Chang. Nadat ze over Changs nare ervaringen onder het communistische regime had gelezen, wilde ze lange tijd niets meer met haar moederland te maken hebben. Huong ontdekte pas later dat de werkelijkheid complexer is dan Chang beschreef, en dat het bewind van Mao Zedong voor veel Chinezen juist een verbetering van hun levenssituatie heeft betekend.
De documentaire van Boi Boi Huong vertelt een persoonlijk verhaal over een zoektocht naar de moderne geschiedenis van China. Met een pittig bezoek aan de wereldberoemde schrijfster Jung Chang in Londen.
Audio
Nederland is een bescheiden groenstrook temidden van industrieterreinen, snelwegen en inwisselbaar nieuwbouwwijken. Speel het industriële landschap een rol in de kunst? Bestaat er poëzie die over de Maasvlakte gaat, zoals er vroeger poëzie bestond die de aanleg van een nieuwe brug bezong?
Kunst weerspiegelt de ons omringende wereld en gaat over ons mensen in die wereld. Voelt de kunstenaar een behoefte die wereld te verfraaien, en daarmee snelwegen, industrieterreinen en vliegvelden een rol in poezie of muziek te ontzeggen? Met andere woorden: moet de alledaagse lelijkheid verbeeld worden of zo veel mogelijk genegeerd?
Over die vraag gaat ‘Over de troosteloze schoonheid van de lelijkheid’, een radio-essay van Jeroen van Kan, waarin hij het lelijke landschap verkent met dichter Thomas Möhlmann en componist Merlijn Twaalfhoven.
Audio