De Avonden
Cultuurjournalistiek
elke werkdag 19-22 uur zat. 08-12 uur.
Jan de Hond promoveerde op zijn onderzoek naar het negentiende eeuwse Nederlandse oriëntalisme. In het boek ‘Verlangen naar het Oosten, oriëntalisme in de Nederlandse cultuur, ca 1800-1920’ beschrijft hij hoe er in de 19e eeuw een enorme belangstelling bestond voor de Islamitische wereld rond de Middellandse Zee. Predikanten, en in hun kielzog de eerste toeristen, bezochten Bijbelse plekken in Palestina. Beeldende kunstenaars, schrijvers en dichter lieten zich inspireren door deze wereld.
De Hond zocht naar het antwoord op de vraag waarom men zo gebiologeerd was door het oosten, en hoe verbeeldden zij die wereld? Hij doet dit aan de hand van reisverhalen, poëzie, literatuur, theater, Bijbelillustraties, schilderkunst, toegepaste kunst en architectuur.
Ger Jochems in gesprek met Jan de Hond.
Audio
De Delftse wegenbouwkenners Wim Nijenhuis en Wilfried van Winden schreven ‘De diabolische snelweg’. Een boek waarin het misverstand wordt bestreden dat snelwegen louter functionele ontwerpen zouden zijn, of een noodzakelijk kwaad. Ze voeren de lezer terug naar het begin, naar de auto van kort na 1900. De auto als het droomvoertuig waarin je vliegt, maar toch contact houdt met de aarde en het landschap. En naar de hooggestemde gedachte aan wegen, louter voor auto’s.
De Amerikanen bedachten de landschappelijke Parkways, in Europa ontstonden – al tijdens de Weimar-republiek – de plannen voor de eerste Autobahnen waar Hitler later goede sier mee maakte. Buiten de steden om. Een harmonische integratie van automobiliteit en landschap. Wat bleef er van over?
Wim Noordhoek reed met de ingenieurs Wim Nijenhuis en Wilfried van Winden van Delft naar de beruchte ‘diabolische snelweg’, de A20. Het noordelijke deel van de ringweg rond Rotterdam, voorbij het Kleinpolderplein.
Audio
Oud-Vrij Nederlandredacteur Jeroen Terlingen schreef een biografie van de in 1994 overleden Henk Terlingen (geen familie). Terlingen was journalist en radio- en televisiemaker, die landelijke bekendheid kreeg door de maanlanding van de Apollo 11, die hij becommentarieerde voor de televisie. Daarnaast was hij voornamelijk actief als sportcommentator op radio en televisie – hij versloeg enkele Olympische Spelen en presenteerde ‘Sport in beeld’.
Aan de hand van Terlingens levensverhaal schetst Jeroen Terlingen een tijdsbeeld van vervlakkende media en toenemende sportverdwazing. Naast deze kritische invalshoek heeft met zijn net verschenen biografie getiteld ‘Apollo Henkie’ ook oog voor de hilarische en briljante kanten van dit ‘onbegrepen leven van een wonderkind’.
Anton de Goede in gesprek met Jeroen Terlingen.
Audio
Met de Grondwet van 1848 werd de Tweede Kamer voortaan direct gekozen en werd het tevens opgetuigd met tal van echte bevoegdheden, waaronder het Recht van Enquête. Maar daarmee begon het pas: het parlement moest wennen aan zoveel macht en de instrumenten die de grondwet hen had aangereikt. Het duurde nog zo’n veertig jaar voor de Tweede Kamer de nieuwe mores had aangeleerd die nog steeds de basis vormen voor de parlementaire omgangsnormen.
Jouke Turpijn (1976) promoveerde onlangs aan de Rijksuniversiteit Groningen op de Tweede Kamer in de veertig jaar na de grondwetswijziging van Thorbecke. Hij stelt daarin het bestaande beeld van rustig debatterende heren bij en laat zien dat het in de kamer heftig toe kon gaan.
Ger Jochems in gesprek met Jouke Turpijn over ‘Mannen van gezag, de uitvinding van de Tweede Kamer 1848-1888′. Een vraaggesprek over de ‘coming of age’ van het Nederlandse parlement, verlucht en gelardeerd met tal van smakelijke anekdotes en petites histoires.
Audio
Binnenkort trekt journalist Jeroen van Bergeijk weer met een oude auto naar Afrika om de Sahara te doorkruisen. Al eerder trok hij met een Mercedes 190D langs de westkust naar Ouagadougou, de hoofdstad van Burkina Faso. Naar aanleiding van die reis schreef hij het boek ‘Mijn Mercedes is niet te koop’, dat binnenkort in zowel een Duitse als een Amerikaanse versie zal verschijnen.
De aankomende reis van Van Bergeijk zal een andere route volgen en in ieder geval door Algerije gaan. Hij laat zich niet afschrikken door de terreurdreiging die de Parijs-Dakar-directie onlangs nog deed besluiten de race af te lasten. Iets wat hij overigens belachelijk vindt; dit zou in bijvoorbeeld Amerika nooit gebeuren.
Anton de Goede in gesprek met Jeroen van Bergeijk.
Audio
Rogier Proper verzorgde jarenlang scenario’s voor de Nederlandse film en televisie, waaronder de series ‘Hertenkamp’, ‘Goede Tijden, Slechte Tijden’ en ‘Onderweg naar Morgen’. Tien jaar geleden verkocht hij zijn scriptfabriek aan Joop van den Ende. Onlangs verscheen zijn handboek voor scenarioschrijven: ‘Kill your darlings’.
Schrijver Arjen Lubach, in zijn oneindige ambities zich alvast scenarioschrijver wanend, spitte het boek door en ging op bezoek bij de auteur.
Audio
Hij bouwde in Amsterdam zowel het Centraal Station als het Rijksmuseum. Twee stadspoorten, de ene naar het spoor en het IJ en de andere naar nieuwe wijken in het Zuiden. De katholieke bouwmeester Pierre Cuypers (1827-1921) wordt dezer dagen geëerd. Met tentoonstellingen in Rotterdam (in het Nederlands Architectuur Instituut) en zijn geboorteplaats Roermond. In het boek ‘Schoonheid als hartstocht’ geeft Ileen Montijn een portret van onze – felomstreden – eerste moderne architect, de voorloper van Berlage. Meer dan 80 kerken bouwde hij. Vanaf 1853 was het katholieken immers weer toegestaan kerken te bouwen. En verder heeft hij ook nog kastelen en villa’s plus het interieur van de Ridderzaal (inclusief troon) op z’n naam staan.
Je kunt niet om Cuypers heen.
Met zijn eigen mengsel van neostijlen, zijn decoraties en zijn pleidooi voor het ambachtelijke zweefde hij tussen een geïdealiseerde Middeleeuwen en de moderne tijd van staal en beton in.
Wim Noordhoek bezocht samen met Ileen Montijn de Amsterdamse Cuypers-buurt bij uitstek: de Vondelstraat. En daar – voorbij zijn Heilig Hartkerk – allereerst zijn woonhuis.
Audio
Er zijn twee soorten columnisten: zij die bekend zijn en daardoor een column krijgen en zij die goede columns schrijven en daardoor bekend worden. Een van de populairste jonge columnisten van het moment en behorend bij de tweede categorie columnisten is Aaf Brandt Corstius. Ze schrijft een dagelijkse column in NRC Next, publiceerde vorig jaar het boek ‘Het jaar dat ik dertig werd’ en bundelde haar columns in ‘Als je je ogen dicht hield had het iets van glamour’.
Schrijver en theatermaker Arjen Lubach wandelde met Aaf Brandt Corstius door Amsterdam en sprak met haar over de kunst van het columnschrijven.
Audio
Tijs Bonger maakte voor uitgeverij Home Academy een luisterboek over het leven en werk van de Russische componist Pjotr Iljitsj Tsjaikovski (1840-1893). Bonger ging onlangs met pensioen als leraar Engels en ckv (culturele en kunstzinnige vorming). Hij gaat nu verder met zijn overige werkzaamheden, als recensent van klassieke muziek en jazz voor dagblad BN/DeStem en als programmamaker bij de Concertzender. Voor zijn programma’s maakt hij vaak portretten van componisten, iets wat hij daarna ook voor de ‘Componisten portretten’-serie van Home Academy is gaan doen. Behalve over Tsjaikovski is er een deel over Mendelssohn en zullen er dit jaar nog meer portretten verschijnen.
Het luisterboek over Tsjaikovski tijdens de Week van het Luisterboek is genomineerd voor het Beste Luisterboek 2007.
Anton de Goede spreekt met Thijs Bonger over de Concertzender, het maken van luisterboeken en over Tsjaikovski.
Audio
Waarom bewaren schrijvers hun kladversies, waarom stellen ze die – als was het hun lichaam – na hun dood ter beschikking aan de wetenschap? Wim Noordhoek was op de Universiteit van Antwerpen te gast bij taalwetenschapper Dirk van Hulle (1966) van wie dezer dagen het boek ‘De kladbewaarders’ verschijnt. Over hoe boeken ontstaan. Van de kladjes, noties en omgespitte drukproeven tot herziene edities. Met een CD-Rom over de Making of ‘Tsjip’ van Willem Elsschot. En hilarische details over de werkwijzen van Joyce, over Beckett, Proust en Thomas Mann, maar ook Willem Elsschot en Mark Z. Danielewski.
Schrijvers en hun pogingen tot regie van de eigen onsterfelijkheid.
Wim Noordhoek in gesprek met Dirk van Hulle.
Audio
