Nieuw proza is er van Mensje van Keulen, Jan van Mersbergen en Karin Amatmoekrim. Astrid Lampe leest gedichten voor. En de muziek wordt verzorgd door zanger-gitarist Melle de Boer, de voorman van de John Dear Mowing Club. Presentatie: Jeroen van Kan.

audio

Met de solotentoonstelling René Daniëls: Een tentoonstelling is ook altijd een deel van een groter geheel brengt het Van Abbemuseum een ode aan de Eindhovense kunstenaar wiens oeuvre nog steeds van invloed is op het werk van een jongere generatie kunstenaars. De presentatie omvat een groot aantal schilderijen, tekeningen, gouaches en grafische werken uit de periode 1976 tot 1987. In 1987 werd René Daniëls getroffen door een hersenbloeding, die hem het werken lange tijd onmogelijk maakte. Sinds 2007 is Daniëls weer actief als kunstenaar en een aantal van zijn recente werken wordt ook getoond. Catherine van Campen spreekt met gastconservator Roland Groenenboom, die deze en de gelijknamige René Daniëls tentoonstelling in het Reina Sofia in Madrid heeft gemaakt.

De Georgische schilder Niko Pirosmani (1862-1918) maakte zo’n 600 schilderijen in heldere kleuren en simpele lijnen. Zijn werk neigt naar volkskunst en wordt ook wel naïef genoemd. Volgens de bijna tachtigjarige Nederlandse schilder Rein Dool is dat geen belediging, maar juist een compliment. Hij vindt het werk van Pirosmani ronduit een wonder. Dankzij Dool is het werk nu te zien in het Dordrechts Museum, samen met zijn eigen geschilderde hommage aan Pirosmani. Emmie Kollau maakt met Dool een rondgang langs de tentoonstelling Op zoek naar Pirosmani.

audio

Arnon Grunberg leest – waar ook ter wereld – zijn wekelijkse kroniek voor.

Fotografe Mirjam Bleeker, stylist Frank Visser en journaliste Santje Kramer gingen op bezoek bij zestien Nederlandse architecten. Naast een portret van de architect zelf maakten ze ook een uitgebreide reportage van zijn of haar huis. De foto’s in het boek Nederlandse architecten en hun huis tonen hoe architecten als Herman Hertzberger, Felix Claus en Jeroen Van Schooten zelf wonen. Verbouwde boerderijen in de polder worden afgewisseld door industriële loften, moderne nieuwbouwwoningen door strak vormgegeven herenhuizen. Naar aanleiding van het boek spreekt Catherine van Campen met Santje Kramer over hoe architecten nu eigenlijk zelf wonen. Daarnaast ook een gesprek met architect Jeroen van Schooten, voorzichter van de Bond van architecten en oprichter van Meyer en Van Schooten, het bureau dat onder meer het zilveren glazen gebouw op poten langs de snelweg bij Amsterdam bouwde, als hoofdkantoor voor ING. Van Schooten woont nu in zijn eigen creatie, op de bovenste verdieping van het Westerdok.

audio

Beeldend kunstenaar Roland Schimmel werkt in het Van Abbemuseum in Eindhoven aan een muurschildering. Het onschuldige oog is een werk dat onder invloed van het wisselende daglicht voortdurend verandert. Met nog een kleine week te gaan gaat Maarten Westerveen bij Roland Schimmel langs, terwijl deze de laatste hand aan het werk legt.

Uit angst voor een buitenlandse aanval liet de Albanese Stalinistische leider Enver Hoxha tijdens zijn bewind (1945-1985) ongeveer 750.000 bovengrondse bunkers bouwen. Dat was één bunker per vier Albanezen, in een land ter grootte van België. Na de val van het communisme verloren de vrijwel onverwoestbare bunkers hun onvervulde doel, maar nog altijd staan ze als een soort gelande UFO’s op de gekste plekken door heel Albanië. Fotograaf David Galjaard werkte twee jaar aan een fotoserie over de bunkers, die nu in het boek Concresco is verschenen. Tot en met 21 mei worden de foto’s tentoongesteld in de Waterkant Bunkergalerie in Den Haag, waar Gijsbert van der Wal met Galjaard spreekt.

audio

Ester Naomi Perquin leest een kort prozafragment.

Een western, een broederroman, een komedie, een thriller: De gebroeders Sisters van de Canadese schrijver Patrick DeWitt is het allemaal. Tijdens de hoogtijdagen van de goudkoorts worden Eli en Charlie Sisters eropuit gestuurd om een man te vermoorden. Het soort klus waarvan ze er al velen hebben geklaard, zonder al te veel problemen. Maar aan Eli beginnen het moorden, de jaren en zijn bazige broer te knagen. Maarten Westerveen sprak met Patrick DeWitt over praten als een cowboy, geweld en het hebben van broers.

audio

Sinds de komst van Google Maps is de visuele wereld op elk gewenst moment in detail opvraagbaar. Die onmiddellijkheid is in zichzelf echter statisch van aard. De kaarten geven niet weer wat er op het moment zelf gebeurt maar tonen een foto van een eerder moment. Zouden we ooit Google Maps ‘live’ kunnen bekijken? What if Google Maps went live… is een project dat het in elk geval gaat proberen. Maarten Westerveen spreekt met componist Merlijn Twaalfhoven die een grootse compositie voor het project heeft geschreven met 177 muzikanten en honderden dansers en figuranten.

Peter Smit debuteerde in 1983 met een boek waarop nog voor verschijnen beslag werd gelegd. Hierna werkte hij als copywriter voor bedrijven en als redacteur en tekstschrijver voor diverse televisieprogramma’s. Tussen 2000 en 2010 schreef hij meer dan 50 jeugdboeken. Ulysses is zijn eerste boek sinds 1990. Anton de Goede spreekt met schrijver Peter Smit over zijn nieuwe boek Ulysses.

audio

De Kunsthal in Rotterdam presenteert met de tentoonstelling De ogen van de oorlog van fotograaf Martin Roemers de gevolgen en nasleep van oorlog. Voor deze portretserie fotografeerde hij veertig oorlogsblinden uit Nederland, België, Duitsland, Engeland, Rusland en Oekraïne. Door slachtoffers te tonen van beide kanten van de Tweede Wereldoorlog hoopt hij de stereotypering te doorbreken die mensen nog steeds verdeelt in ‘goed’ en ‘fout’ afhankelijk van aan welke kant ze hebben gevochten. Catherine van Campen spreekt met fotograaf Martin Roemers over zijn foto’s en interviews die in de Kunsthal aan elkaar zijn gekoppeld.

De roman Rug aan rug gaat over Ella en Thomas, ze zijn broer en zus. Ze groeien op in het Oost-Berlijn van de jaren vijftig, bij een moeder die beeldhouwster is en de twee kinderen emotioneel en fysiek verwaarloost. Ze zijn op elkaar aangewezen, onafscheidelijk, leven rug aan rug. Slagen ze erin hun onschuld te bewaren? Weten ze te overleven in de politieke dictatuur van de DDR en opgroeiend bij een moeder die een trouwe volgeling is van de partij? Jeroen van Kan praat met de Duitse schrijfster Julia Franck over haar nieuwe roman Rug aan rug.

audio

Gerardjan Rijnders schreef de tekst van het theaterstuk Narciss speciaal voor actrice Kathenka Woudenberg. Over de liefste en mooiste man ter wereld, een man vol begrip én een modelleerling van Hitlers eliteschool. En over de dochter van deze aardige man die wel duizend keer “Heil Hitler” had gezegd. Gerardjan Rijnders heeft zich voor Narciss laten inspireren door de brieven die Kathenka Woudenberg aan hem heeft geschreven over haar familiegeschiedenis. Zo is een op feiten en fictie gebaseerd stuk ontstaan dat terugreikt tot aan de Tweede Wereldoorlog. Botte Jellema spreekt met de makers.

Op een donderdag in februari, twaalf jaar geleden, krijgt Wies, de vrouw van filmmaker Joop van Wijk, te horen dat haar zus wordt vermist. Een maand later blijkt ze op gruwelijke wijze te zijn vermoord. Ze is met elf bijlslagen om het leven gebracht door haar eigen echtgenoot. In de televisiedocumentaire Anatomie van een moord wordt de moord minutieus gereconstrueerd door de betrokkenen, dader, familie, vrienden en politie. Sarina Vitta spreekt met regisseur Joop van Wijk over de documentaire die op maandag 21 mei op de televisie wordt uitgezonden.

audio

A.L. Snijders leest een ‘zeer kort verhaal’ voor.

Komend weekend begint in Utrecht de derde editie van Music and Art Days. Drie dagen lang staat het Utrecht String Quartet op het podium, met een serie dwarsverbanden tussen muziek, theater, opera en film. Zo wordt er muziek van Verdi geënsceneerd en worden films ondersteund door live muziek, met medewerking van bijzondere gasten als acteur Porgy Franssen, schrijver Bas van Putten en regisseuse Monique Wagemakers. Botte Jellema spreekt met de makers.

audio

Het is geen strip en ook geen animatie en ook weer allebei wel. ‘Motion comics’ worden ze genoemd, bewegende strips en productiehuis Submarine Channel houdt zich al een paar jaar bezig met deze nieuwe trend. Hun motion comic The Art of Pho is momenteel genomineerd voor twee Webby’s – de Oscars voor het internet. Remco Vlaanderen, creatief producent en redacteur bij Submarine Channel, legt aan de hand van The Art of Pho uit, en tegenover Floortje Smit, wat motion comics nu precies zijn.

De documentaire Memoires van een vergeetal over de Eindhovense kunstenaar René Daniëls vertelt het verhaal van een carrière gebroken in de knop en hoe Daniëls, ondanks zijn handicap, communiceert via zijn recente schilderwerk. Eind jaren zeventig werd hij gezien als een grote belofte voor de schilderkunst, toen hij in 1987 op kerstavond een hersenbloeding kreeg. Was de druk van de internationale kunstwereld letterlijk te groot voor hem? Lotje IJzermans spreekt met regisseur Jan Thijssen over Memoires van een vergeetal, die later dezelfde avond op de televisie wordt uitgezonden.

audio

Deze week met gedichten van Nyk de Vries en nieuwe proza van Manon Uphoff, Marcel Möring en Krijn Peter Hesselink. En muziek wordt verzorgd door Awkward I, het geesteskind van singer-songwriter Djurre de Haan. Presentatie: Lotje IJzermans.

audio

De Belgische cartoonist Kamagurka (pseudoniem van Luc Zeebroek) woont niet alleen in Brugge, hij is er nu ook curator. Met het project Kamarama bezet hij drie maanden lang de stad met kunst, muziek en comedy. Kamagurka’s curatorschap begon op 1 mei met een tentoonstelling van zijn favorieten, onder andere Magritte, Ensor en Picasso, en er is ook een open atelier waar hij samen met bevriende kunstenaars nieuw werk maakt. Kamagurka neemt Katharina Smets mee op sleeptouw.

Vorig jaar verscheen de lijvige bundel Alle gedichten van de Argentijnse dichter en schrijver Jorge Luis Borges (1899-1986). Onmisbaar voor de liefhebbers, maar voor de beginnende Borges-lezer geen gemakkelijke poëzie. Borges verwijst in zijn gedichten continue naar schrijvers als Dante, Stevenson en Kipling en trekt parallellen met de universa van Heraclitus en Schopenhauer. Marlous Lazal liet zich niet ontmoedigen en ging in Buenos Aires op zoek naar de plekken die belangrijk waren in Borges’ leven en sprak met kenners als Martin Hadis en Borges’ weduwe Maria Kodama. In Nederland ging ze te rade bij schrijver en Borges-liefhebber Erik Menkveld, want hoe kun je het beste beginnen met Borges?

 audio

Arnon Grunberg leest – waar ook ter wereld – zijn wekelijkse kroniek voor.

‘Zo ook op aarde’ is de debuutroman van de Italiaanse acteur en schrijver Davide Enia. Als Davidu negen jaar oud is ziet hij hoe zijn buurjongen door een groep jongens wordt mishandeld. Ook zijn nichtje wordt aangevallen. Davidu besluit in te grijpen. De oom van Davidu, Umbertino, ziet een groot bokser in hem als hij ziet hoe zijn neef met de jongens afrekent. ‘Zo ook op aarde’ is het verhaal van een straatjongen in Palermo, tegen de achtergrond van de Siciliaanse geschiedenis vanaf de Tweede Wereldoorlog tot nu. Jeroen van Kan praat met Davide Enia samen met Philip Snijder, schrijver van de roman ‘Retour Palermo’

audio

De plannen van het kabinet Rutte om de btw op podiumkunsten en kunstvoorwerpen substantieel te verhogen heeft veel ophef veroorzaakt. Vele podia en galerieën vreesden een kaalslag. De oproer heeft gewerkt, althans, de podiumkunsten worden nu gespaard van verdere belastingen. De beeldende kunst ziet echter een verhoging van 21% tegemoet. Funest voor zowel kunstenaar als verzamelaar. Beeldend kunstenaar Rob Voerman komt nu in opstand. Maarten Westerveen sprak met hem en een van zijn trouwe verzamelaars.

Verslag vanuit de onderduik. Schrijver en filosoof Dirk van Weelden,  schrijfster Maartje Wortel en radiomaker Jeroen van Kan betrokken maandag een volledig intact gebleven onderduiketage in Amsterdam om deze gedurende een vijftal dagen niet te verlaten. Wat gebeurt er als je op zo’n historisch beladen plek een aantal dagen je vrijheid opgeeft?  Tijdens de laatste bijdrage vanuit Castrum Peregrini wordt de balans opgemaakt.

Theatermaakster Adelheid Roosen meekt met haar organisatie Female Economy en Zina een wijksafari door het Amsterdamse Slotermeer. Ze zijn geadopteerd door acht gezinnen en wonen in de huizen van de adoptieouders. Met hen hebben ze scènes ontwikkeld die de basis vormen van de voorstelling Wijksafari Slotermeer. Botte Jellema beleeft de voorstelling en praat met Adelheid Roosen.

Verslag vanuit de onderduik. Schrijver en filosoof Dirk van Weelden, schrijfster Maartje Wortel en radiomaker Jeroen van Kan betrokken maandag een volledig intact gebleven onderduiketage in Amsterdam om deze gedurende een vijftal dagen niet te verlaten. Wat gebeurt er als je op zo’n historisch beladen plek een aantal dagen je vrijheid opgeeft? Een dagelijks radioverslag vanuit Castrum Peregrini over de essentie van vrijheid.

audio

Vandaag wordt de 100e verjaardag van Marten Toonder gevierd. Met een nieuwe musical, een tentoonstelling en de Grote Heer van Stand Verkiezing. Wie zal in de voetstappen van Toonder en zijn grootste karakter, Olivier B. Bommel, mogen treden? De uitslag werd vanmiddag in het De La Mar Theater bekend gemaakt. Maarten Westerveen sprak met genomineerde Pim Oosterheert, museumdirecteur van de Bommelzolder en auteur van o.a. de Bommellexicon.

Verslag vanuit de onderduik. Schrijver en filosoof Dirk van Weelden, schrijfster Maartje Wortel en radiomaker Jeroen van Kan betrokken maandag een volledig intact gebleven onderduiketage in Amsterdam om deze gedurende een vijftal dagen niet te verlaten. Hoogleraar politicologie Jean Tillie moest na twee dagen -wegens (privé-)omstandigheden- de etage vroegtijdig verlaten. Hoe is het zonder zijn aanwezigheid? En wat gebeurt er als je op zo’n historisch beladen plek een aantal dagen je vrijheid opgeeft? Een dagelijks radioverslag vanuit Castrum Peregrini, over de essentie van vrijheid.

audio

A.L. Snijders leest een ‘zeer kort verhaal’ voor.

Met Muijs, de debuutroman van Frederique Schut, vertelt het verhaal van een relatie die even verslavend als onmogelijk is. Het begint met een briefje op de deurmat. Zij is veertien, hij zesenveertig. Maar is het liefde of een vlucht? En wie bepaalt de regels van het spel? Maarten Westerveen spreekt met Frederique Schut over haar debuut.

audio

In het literaire tijdschrift De God van Nederland staat de voorpublicatie Gapie Kleingeld afgedrukt. Een deel van wat gaat worden; de graphic novel ‘Kousboek’, een autobiografie van illustrator Gabriël Kousbroek. Hij groeide op in een Hollands schrijversnest en zette de bijbehorende dosis verbale weerstand om in beeld. Anton de Goede spreekt met hem n.a.v. Gapie Kleingeld.

Verslag vanuit de onderduik. Schrijver en filosoof Dirk van Weelden, hoogleraar politicologie Jean Tillie, schrijfster Maartje Wortel en radiomaker Jeroen van Kan betrokken maandag een volledig intact gebleven onderduiketage in Amsterdam om deze gedurende een vijftal dagen niet te verlaten. Wat gebeurt er als je op zo’n historisch beladen plek een aantal dagen je vrijheid opgeeft? Een dagelijks radioverslag vanuit Castrum Peregrini over de essentie van vrijheid.

audio

Presentatie: Botte Jellema.

audio

Op het prestigieuze Zwitserse Filmfestival Visions du Réel in Nyon heeft de documentaire De regels van Matthijs afgelopen zaterdag de prijs gewonnen voor Internationale Beste Lange Documentaire. De hoofdpersoon in De regels van Matthijs, de 45-jarige Matthijs, is autistisch en in gevecht met de wereld om hem heen. De mensen zijn voor hem onvoorstelbaar en onbetrouwbaar, ze houden zich niet aan de logica van zijn denken. Matthijs neemt daarom ieder gesprek op en archiveert het. De archieven reiken tot aan het plafond. Als de woningbouwvereniging het appartement van Matthijs dreigt te ontruimen, valt de bodem onder zijn bestaan weg…. Het loop niet goed af met Matthijs. Catherine van Campen in gesprek met documentairemaker Marc Schmidt over zijn oude schoolvriend Matthijs, die hij de afgelopen jaren liefdevol volgde.

Verslag vanuit de onderduik. Schrijver en filosoof Dirk van Weelden, hoogleraar politicologie Jean Tillie, schrijfster Maartje Wortel en radiomaker Jeroen van Kan betrekken vanaf vandaag een volledig intact gebleven onderduiketage in Amsterdam om deze gedurende een vijftal dagen niet te verlaten. Wat gebeurt er als je op zo’n historisch beladen plek een aantal dagen je vrijheid opgeeft? Een dagelijks radioverslag vanuit Castrum Peregrini over de essentie van vrijheid.

Audio

Evert van Straaten, oud-directeur van het Kröller-Müller Museum, laat in zijn laatste tentoonstelling Verlangen naar volmaaktheid – 21 jaar verzamelen door het Kröller-Müller Museum een overzicht zien van kunstwerken die het museum onder zijn leiding heeft verworven, samen met topstukken uit de vaste collectie. In alle museumzalen, de beeldentuin en een speciaal gebouwd tentencomplex op het evenemententerrein staan alle aanwinsten sinds 1991 centraal. Met werk van o.a. Armando, Louise Bourgeois, Daan van Golden, Anselm Kiefer, Bruce Nauman en Franz West. Catherine van Campen maakt, aan de vooravond van een grote reis die Evert Van Straaten nu gaat maken, een laatste wandeling met hem door het museum.

Audio

Deze week opent in het Gemeentemuseum Helmond: Martin Parr – Assorted Cocktail. Een grote overzichtstentoonstelling van de Britse topfotograaf Martin Parr. Op de tentoonstelling zijn ook foto’s van het Helmonds carnaval te zien die Parr speciaal voor de gelegenheid maakte. Fotograaf Martijn van de Griendt begeleidde Parr hierbij. Maarten Westerveen spreekt met Van de Griendt over Parrs werk en de invloed die het op zijn eigen foto’s heeft gehad.

Onlangs verscheen een boek over de tekeningen van beeldhouwer, tekenaar en videokunstenaar Sandro Setola. Setola maakt grote, duistere tekeningen van fantasielandschappen en –bouwsels: een soort filmstills uit spannende dromen. Twee maanden geleden verhuisde hij naar een nieuw, groot atelier in Rotterdam, waar Gijsbert van der Wal hem opzocht om over zijn werk te praten.

Audio

Ester Naomi Perquin leest een kort prozafragment.

Theater- en hoorspelregisseur Peter te Nuyl doet niet aan klein werk, na hoorspelbewerkingen van Het bureau en de volledige Olivier B. Bommel-serie is er een nieuw en kolossaal werk: De Bijbel tapes. Het gehele boek zal uiteindelijk in zijn geheel bewerkt worden. Wat drijft Te Nuyl tot het maken van dit soort grote werken? Maarten Westerveen zocht hem op in de Achterhoek om achter het hoe en waarom te komen..

Audio

Het uitgangspunt van de website recensiekoning.nl is heel simpel: je recenseert alles wat je kunt verzinnen. Leuk, interessant en handig als je een site maakt, maar als je wordt gevraagd een boek samen te stellen, wat doe je dan? “Onze eerste ideeën – diepzeevissen, dictatoriale oliestaatjes, knopen leggen bij vrieskou, 19e eeuwse woordenboeken Roemeens-Duits, ingeblikte winterkost voor in de tropen en uitroepen van een vijfjarig kind dat door een geit wordt gebeten op een kinderboerderij beginnend met de letter Y – werden gek genoeg allemaal afgewezen door de uitgever.” Uiteindelijk kozen ze voor het recenseren van Nederland. Hoe dat heeft uitgepakt komt RuSt, een van de recensenten, vertellen aan Jeroen van Kan.

Ontwerpster Deniz Seyda Tunca was onlangs in het nieuws, omdat zij het ontwerp maakte van de herdenkingsmunt 400 jaar handelsbetrekkingen Nederland – Turkije. De munt kreeg de naam Tulpen vijfje mee. Beide muntzijden vormen een esthetische en symbolische eenheid die de eeuwenoude betrekkingen tussen Nederland en Turkije verbeeldt. Anton de Goede heeft een ontmoeting met Deniz Seyda Tunca.

Audio

Morgen opent in het Joods Historisch Museum te Amsterdam een expositie van Emmy Andriesse (1914-1953), een van de belangrijkste Nederlandse fotografen van de vorige eeuw. Ze legde zich in 1937 toe op het nieuwe genre van de sociaal-documentaire fotografie. Zij was in hoge mate bepalend voor het gezicht van de Nederlandse fotografie in de jaren veertig en vijftig, een periode waarin geloof in de vooruitgang en wederopbouw centraal stond. Catherine van Campen spreekt conservator Edward van Voolen en met de zoon van Emmy Andriesse, de in New York woonachtige Joost Elffers.

Gerrit Keizer is een dwerg. Hij is tachtig centimeter lang. Vanaf zijn zesde wordt hij tentoongesteld op kermissen en acht jaar later door een impresario meegelokt naar Amerika. Zijn moeder weet van niets, maar als Gerrit haar schrijft dat hij in een New Yorks museum wegkwijnt, komt ze hem redden. In De kleine keizer, een roman die is gebaseerd op feiten, beschrijft Jan van der Mast het wonderlijke verhaal van de dwerg die in Parijs, Londen, Berlijn en New York successen vierde als Prince Mignon – The Smallest Man in the World, maar eindigde in Friesland als ‘kleinste prediker ter wereld’. Jeroen van Kan in gesprek met Jan van der Mast.

Audio

Audio

Presentatie: Lotje IJzermans.

Audio

Brief aan een jonge Atlas bevat zes onbekende, autobiografische teksten uit het begin van Oek de Jongs schrijverschap. De toon en stijl zijn onmiskenbaar die van de twintiger die een hele generatie wist te boeien met zijn romans Opwaaiende zomerjurken en Cirkel in het gras, beide inmiddels klassiekers in de Nederlandse letteren. Maar Brief aan een jonge Atlas laat ook onbekende kanten van deze schrijver zien: minnaar in een uitzichtloze liefde, een romanticus tegen wil en dank, bezig zich te ontworstelen aan zijn jeugd. Emmie Kollau heeft een ontmoeting met schrijver Oek de Jong n.a.v. zijn nieuwe boek.

Audio

In juni verschijnt een herdruk van zijn roman Siddhartha, onlangs werd ook de roman Narziss en Goldmund opnieuw uitgegeven, en ook veel van zijn overige boeken zijn in de afgelopen maanden met een nieuw omslag teruggekeerd in de boekhandel. Dat heeft voor een deel te maken met het feit dat het dit jaar precies vijftig jaar geleden is dat de Duitse schrijver Hermann Hesse overleed in zijn huis in het Zwitserse Montangnola, maar ook met een merkwaardig soort literaire wederopstanding. Terwijl de reputatie van bijvoorbeeld Thomas Mann door de jaren heen vrij constant is gebleven, is Hesse afwisselend verguisd en opnieuw omarmd. Hoe kom dat? Jeroen van Kan praat erover met Hesse-biograaf Alfred Krans.

Audio

Voor het eerst sinds 1969 is dit voorjaar een groot overzicht van Alexander Calder (1898-1976) in Nederland te zien. Wereldberoemd werd hij met zijn open draadsculpturen, zijn verbluffende Cirque Calder (1926-1931) en mobiles die gekenmerkt worden door hun immaterialiteit en beweging. Het maakte hem tot een van de belangrijkste grondleggers van de moderne beeldhouwkunst. De tentoonstelling in Gemeente Museum Den Haag draait om het legendarische bezoek van Alexander Calder aan het atelier van Piet Mondriaan in Parijs in 1930. Maarten Westerveen spreekt met conservator Doede Hardeman over Calders werk.

Eric de Kuyper is een Belgisch filmregisseur, filmtheoreticus en schrijver. Van hem verscheen zojuist een boek met beschouwingen over opera, dans en film, getiteld Applaus. Aan bod komen onder meer de stilzwijgende afspraken tussen publiek en spelers en wat er veranderde toen spelers en regisseurs zich meester maakten van het klassieke repertoire. Wim Noordhoek sprak met Eric de Kuyper af in de foyer van de Brusselse Muntschouwburg. De plaats waar applaus eens leidde tot Revolutie. Want wat weinig Nederlanders weten: in het jaar 1830 is de Belgische natie ontstaan uit een operavoorstelling.

Audio

Ester Naomi Perquin leest een kort prozafragment.

In Op de hoogte ontwaakt een man in het huis van vrienden die op vakantie zijn. In het gezelschap van hun kat herinnert hij zich de vorige zomer, toen er nog een vrouw bij hem was. Hij besluit haar te schrijven om haar op de hoogte te brengen van recente ontwikkelingen. Maarten Westerveen spreekt met de Vlaamse schrijver Christophe Van Gerrewey over zijn debuutroman.

Audio

Husbands, de nieuwe theatervoorstelling van Toneelgroep Amsterdam, is gebaseerd op de gelijknamige film van de Amerikaanse acteur en filmmaker John Cassavetes (1929-1989). Drie vrienden, Gus, Harry en Archie ontmoeten elkaar op de begrafenis van een jeugdvriend. Hals over kop beslissen ze om een viertal dagen te breken met hun alledaags bestaan. Ze vliegen naar Londen. Een trip, in alle opzichten. Eenmaal los van familie en verantwoordelijkheden storten ze zich in de hectische stroom van het uitgaansleven. Ze herbeleven hun jongensjaren en leven al hun mannelijke fantasieën uit. Botte Jellema bezocht de voorstelling en spreekt met regisseur Ivo van Hove.

Joden, Polen en nationalisme: het blijft een zwaar beladen combinatie. De tentoonstelling … and Europe will be stunned met videowerk van de Israëlisch-Nederlandse kunstenaar Yael Bartana was een van de sensaties van de 54e Biënnale in Venetië in 2011, waar het werk getoond werd in het Poolse nationale paviljoen. De installatie bestaat uit drie fims die samen The Polish Trilogy over de Jewish Renaissance Movement in Polen vormen. Deze (gefictionaliseerde) beweging pleit voor de terugkeer van 3,3 miljoen Joden naar Polen. De films zitten vol met verhalen over de Israëlische kolonistenbeweging, Zionistische dromen, antisemitisme, de Holocaust en het Palestijnse recht op terugkeer. Nu is de video-installatie opgenomen in de collectie van het Van Abbemuseum in Eindhoven. Katharina Smets spreekt over de tentoonstelling met Diana Franssen, conservator en hoofd onderzoek van het Van Abbemuseum.

Het boek Koorddansen in de Kaukasus is een journalistieke ontdekkingstocht langs Europa’s verste buitengrens; een van de meest krankzinnige gebieden ter wereld. Met een oude Lada, in gammele vliegtuigen en waar nodig te paard reisde Olaf Koens door het gebied: van Abchazië tot Azerbeidzjan, van Georgië tot Tsjetsjenië. Hij sprak er met granaatappelkwekers en koorddansers, met presidenten en politici. Nu is Koens voor korte tijd in Nederland en spreekt hij met Laura Stek naar aanleiding van het boek.

Met spiegels, glas, schoolborden, boeken, pijpen, water en alledaagse snuisterijen breiden componisten de wereld van de traditionele muziekinstrumenten uit en creëren ze een veelzijdig muzikaal universum in Muziek als Theater. Muziek als… is een cyclus van drie concerten, die handelt over het ontdekken van de diverse theatrale aspecten van kamermuziek. In de studio zijn Cecilia Arditto en Maria Noel Dourron, de makers van het programma, en organisator Roland Speklé.

Audio

Natuurlijk draagt elke stad de sporen van opeenvolgende stedenbouwkundige inzichten die er op zijn losgelaten, maar Berlijn valt met goed recht te lezen als een staalkaart van experimenten. Een stad waar na de oorlog weinig van heel was en die nieuw leven ingeblazen moest worden. Een stad bovendien die door twee landen opnieuw werd uitgevonden: BDR en DDR. In het boek Berlijn voor gevorderden schrijft planoloog en demograaf Vincent Kompier uitgebreid over de som van alle stedebouwkundige opvattingen die het Berlijn van nu hebben vormgegeven, in een boek dat zich concentreert op wat we nog niet wisten van Berlijn. En dat is nog behoorlijk veel. Jeroen van Kan praat met Vincent Kompier.

Kauwboy, het speelfilmdebuut van regisseur Boudewijn Koole, gaat over de tienjarige Jojo die op een dag een kauw mee naar huis neemt. Hij houdt ’m voor zijn vader verborgen want die heeft soms last van agressieve buien. Jojo komt klem te zitten tussen de zorg voor de kauw en de loyaliteit tegenover zijn vader. Totdat, door hun verborgen verdriet, de bom barst. Sarina Vitta spreekt met regisseur Boudewijn Koole over de film Kauwboy.

Audio

A.L. Snijders leest een ‘zeer kort verhaal’ voor.

De vader van de jonge verteller in Oerang Oetans drijven niet is manisch, zijn moeder miserabel. Desondanks blijft hij stug thuis wonen in het afstompende showbizzdorp Hilversum. Overdag verdoet hij zijn tijd met saaie baantjes, ’s nachts jaagt hij op oudere vrouwen. De enige persoon om wie hij echt geeft, is zijn broer Ernst, een verstandelijk gehandicapte reus van twee meter tien. Wanneer die uit huis wordt geplaatst, ziet verteller zich eindelijk gedwongen om zijn lethargie te laten varen en in actie te komen. Jeroen van Kan praat met Stephan ter Borg over zijn debuutroman Oerang Oetans drijven niet.

Audio

In zijn verhalen en gedichten speelt de van oorsprong Turkse schrijver Halil Gür met de begrippen plaats, tijd en ruimte. In vijf verhalen laat hij de grenzen tussen verleden, heden en toekomst vervagen. Of zoals Halil Gur zegt: `Waar je verleden ligt, ligt ook de toekomst’. Hij brengt zijn personages in situaties waarin ze met zichzelf geconfronteerd worden en daardoor facetten van zichzelf leren kennen die eerder verborgen bleven. Anton de Goede spreekt met Halil Gür over zijn nieuwe verhalenbundel De babykamer.

Een interview van Jeroen van Kan.

Audio

Morgen gaat de 28ste editie van het Imagine Filmfestival van start, waar liefhebbers van de filmgenres fantasy, horror, sciencefiction, animatie en thriller hun hart weer kunnen ophalen. Wie maakt er kans op de publieksprijs, en wie niet? Wat is dé ontdekking van het festival? En wat de nieuwste trend? Catherine van Campen vraagt het aan Phil van Tongeren, artistiek directeur van het jaarlijkse festival.

Vier Utrechtse striptekenaars hebben een tentoonstelling samengesteld over Turkse strips op verzoek van de Utrechtse gemeente die graag iets wilde doen aan de viering van 400 jaar diplomatieke betrekkingen tussen Nederland en Turkije. De tentoonstelling in het Utrechtse stadhuis draagt de titel Turkartoon en is afgelopen vrijdag geopend. Anton de Goede ging er kijken en sprak een van de vier tekenaars, Albo Helm.

Audio

Niemand kiest ervoor maar we leven bijna allemaal met burengeluid. In een wijk waar het lijkt alsof de muren spreken, worden gevoelens en levens van mensen beïnvloed door het geluid van de buren. Wat de muren vertellen is een documentaire over geluid, onmacht en emotie, waarin een moord in Amsterdam-Noord wordt gereconstrueerd met betrokkenen. Het laat zien hoe diep geluidsoverlast ingrijpt in de psyche van de mens en hoe het levens van mensen kan bepalen. Catherine van Campen spreekt met regisseur Leonie van Noort over haar documentaire Wat de muren vertellen, die later op de avond op Nederland 2 wordt uitgezonden.

Audio

Hoe visualiseer je poëzie? Sinds de Romantiek richt de dichtkunst zich vooral op het innerlijke leven maar voorheen was dat behoorlijk anders. De lezer van Homerus of Vergilius ziet de beschreven scènes concreet voor zijn ogen. Gevechten, vrijages, en feesten, de teksten vonden een direct pad naar de beeldende kunst. Dat gold voor de Klassieke Oudheid maar ook voor de Renaissance. De schilder Raphael schreef verhalen met zijn schilderijen maar voor ons is moeilijk de verhalen achter de beelden te achterhalen. Classicus David Rijser probeert in zijn boek Rapheal’s Poetics die brug tussen tekst en beeld te herstellen en moderne toeschouwers van Raphael’s werk diens verhalende waarde terug te geven. Maarten Westerveen praat met hem.

Eric de Vries zet bewegend water stil in foto’s. In die bevroren vorm doen de golfjes, schuimkoppen, stroomlijnen en reflecties lang niet altijd meer aan water denken. Water levert een onuitputtelijke reservoir aan min of meer abstracte beelden op. Ga erbij stil staan en je raakt niet uitgekeken. Gijsbert van der Wal praat er met Eric de Vries over op zijn tentoonstelling Time/water, die tot en met 29 april te zien is bij Pulchri in Den Haag.

Audio

Een kort prozafragment, via de telefoon voorgelezen door een schrijver.

In De allerlaatste caracara ter wereld draait het om Victor Duval, een arts, die jaren geleden op een klein tropisch eiland is aangekomen. Op een dag gaat Cassandra Vital, een inheemse vrouw die haar geliefde aan de zee heeft verloren, op het strand met haar rug naar het eiland staan. Wanneer er dan plotseling vrouwen beginnen aan te spoelen ‘zoals de vissen en de dingen na een storm’, is het uit met de rust en blijkt dat het verleden van Duval en de geschiedenis van het eiland onherroepelijk met elkaar verbonden zijn. Maarten Westerveen zocht de Vlaamse schrijver Peter Verhelst op in zijn woonplaats Gent en sprak met hem over zijn nieuwe roman De allerlaatste caracara ter wereld.

Audio

De Avonden komt rechtstreeks vanuit Pakhuis De Zwijger in Amsterdam, om verslag te doen van een festival dat gehouden wordt in het kader van de VPRO-themaweek Leve de Stad. De VPRO duikt een week lang de stad in, op zoek naar mensen die bezig zijn met het verbeteren van de stad en de leefbaarheid hiervan. De Avonden doet dat ook, twee uur lang, met tussendoor live-muziek van Jodymoon.

Jan Martijn Eekhof won met zijn afstudeerproject Tempelhof: de plantage van Berlijn de Archiprix 2011 en Stedenbouw-Nu 2012. Het is het ontwerp voor de transformatie van het voormalige vliegveld Tempelhof tot voedselcentrum van de stad Berlijn. Hoe kijkt de jongste generatie stedenbouwkundigen tegen hun vak aan. Wat zijn hun dromen en idealen? Hoe denken zij die te realiseren?

De leefbare stad ontstaat vooral op de tekentafel van stedenbouwkundigen en planologen. Maar onder invloed van de financieel economische crisis is de groeiende leegstand in steden in een stroomversnelling gekomen. Zowel in de stad als aan de rand daarvan zien we steeds meer gebouwen leeg staan en daarmee rijst de vraag hoe verantwoord het is om nog meer bij te bouwen. Tegelijkertijd wordt het sociaal maatschappelijke domein gedomineerd door een behoefte aan meer burgerparticipatie. Botte Jellema praat met Jos van der Lans, cultuurpsycholoog en publicist. Hij legt uit wat de mogelijkheden zijn om burgers actief te betrekken in de herontwikkeling van vastgoed. Tevens komen een aantal burgers met bijzondere initiatieven aan het woord.

Sommige steden ontstaan onbedoeld. In Afrika zijn vluchtelingenkampen die slechts tijdelijk bedoeld waren, uitgegroeid tot gigantische steden. Dit levert onverwachte eigenaardigheden op. Anton de Goede praat over het stadsleven in Afrika met Femke van Zeijl, naar aanleiding van haar boek Gin-tonic & Cholera.

Audio

De Avonden komt rechtstreeks vanuit Pakhuis De Zwijger in Amsterdam, om verslag te doen van een festival dat gehouden wordt in het kader van de VPRO-themaweek Leve de Stad. De VPRO duikt een week lang de stad in, op zoek naar mensen die bezig zijn met het verbeteren van de stad en de leefbaarheid hiervan. De Avonden doet dat ook, twee uur lang, met tussendoor live-muziek van Jodymoon.

Allereerst praten Lotje IJzermans en Botte Jellema met George Brugmans , directeur van International Architecture Biënnale Rotterdam. Making City, het thema van de vijfde editie van de IABR, buigt zich over de vraag hoe de stad op een duurzame manier de brenger van welvaart kan blijven. Deel van het antwoord is dat we fundamenteel anders moeten gaan ‘stad maken’ dan dat we tot nu toe gewend zijn. De vraag is ‘hoe’?

De mens is in relatief korte tijd massaal van een plattelandsomgeving verhuisd naar de stad. Maar hoe voeden we al die stedelingen. Daarover buigt Food for the City zich. We praten er over met de initiatiefnemer Arno van Roosmalen, directeur van kunst- en architectuurcentrum Stroom in Den Haag. Botte Jellema praat met haar en met Philip van Traa, van Groe(n)ten uit Amsterdam.

Audio

De Nederlandse Poëzie Encyclopedie staat online, een initiatief van Chrétien Breukers, hoofdredacteur van De Contrabas, en Bart FM Droog, de geestelijk vader van Rottend Staal, voorloper van de encyclopedie. De namen van alle dichters die tussen 1 januari 1900 en 2011 actief waren, zijn opgenomen in het digitale naslagwerk. ‘Het overzicht van dichters zoals dat nu te zien is, is nog aan wijzigingen onderhevig (en dat zal zo blijven tot minimaal 18 februari 2033 of de dood van alle redacteuren – afhankelijk van wat eerder komt),’ schrijft Breukers. Jeroen van Kan praat met hem over de encyclopedie en over die wonderlijke einddatum.

Parttime rechercheur Simon de Waal schreef eerder al scenario’s voor Baantjer, Lek en Unit 13. De telefilm Cop vs Killer – naar zijn gelijknamige boek – is zijn regiedebuut. In die film jaagt rechercheur Frank Spinola met zijn speciale team op de meedogenloze en ongrijpbare topcrimineel Mirko Narain, die in een nietsontziende bende-oorlog is verwikkeld. Frank gelooft in wetten en regels, maar als zijn vrouw en dochter door Mirko worden bedreigd, verandert alles. Op het moment dat Mirko zijn eigen dochter, die in handen van een loverboy is gevallen, te hulp moet schieten, slaat Frank toe. Sarina Vitta spreekt met regisseur Simon de Waal over Cop vs Killer.

Audio

A.L. Snijders leest een ‘zeer kort verhaal’ voor.

‘Onmiddellijke terugkeer van uw geliefde’ bevat dertien verhalen over hetzelfde personage, Erik van Duijn. We leren hem kennen als kind, als student en – inmiddels in Zweden – als vader. Erik kijkt beter dan de meeste mensen en denkt langer na over wat hij observeert. Daarmee verdwijnt alle vanzelfsprekendheid: de betrouwbaarheid van zijn herinneringen, de stevigheid van zijn identiteit, het inzicht in zijn motieven. Erik kijkt naar zichzelf en ziet een vreemdeling. Jeroen van Kan praat met Sander Kollaard over zijn debuut.

Audio

Wat gewoon een leuk initiatief had moeten zijn, kwam opeens onder vuur te liggen. In het boek Filmfanfare verstrippen 51 striptekenaars, jonge talenten en gelauwerde veteranen, in een pagina 51 klassiekers uit de filmgeschiedenis – van Een Carmen van het Noorden (1919) tot New Kids Turbo! (2010). Maar de filmmakers was niets gevraagd en onder andere Dick Maas tekende protest aan. Hoe het afliep? De bundel ligt nu in de winkel, en alle striptekenaars en filmmakers zijn tevreden. Floortje Smit spreekt over het boek onder andere met Aimee de Jongh, die Maas’ film De lift verstripte.

In 1980 maakte regisseur Frans Weisz Charlotte, een speelfilm over het leven van de in Auschwitz vermoorde kunstenares Charlotte Salomon (1917-1943). In zijn nieuwste documentaire, Leven? Of theater? confronteert Weisz prominenten met een postume onthulling van Charlotte Salomon, die een heel nieuw licht werpt op de laatste periode van haar leven. Lotje IJzermans praat met regisseur Frans Weisz over zijn documentaire.

Audio

Audio

Gisteren werd bekend dat de 84-jarige nobelprijswinnaar Günter Grass Israël niet meer in mag. Hij is in opspraak gekomen na het publiceren van een gedicht waarin hij Israël verwijt de wereldvrede op het spel te zetten omdat het een aanval op Iran overweegt. Ook in Nederland wordt fel gereageerd op het gedicht van Grass, maar opmerkelijk genoeg was er gisteren geen Nederlandse vertaling. Die is er nu wel, op Contrabas, en wel dankzij dichter Tom Ordelman, die vond dat een discussie over wat Grass in het gedicht beweert nogal werd bemoeilijkt door het gebrek aan een vertaling. Jeroen van Kan praat met hem over Günter Grass.

Shake A Wave is de titel van het nieuwe album van de Amsterdamse band Go Back To The Zoo. Na het opvallende succes in 2010, het jaar dat hun debuutalbum Benny Blisto verscheen, vond de band dat het tijd was om even weg te gaan uit Nederland. Ze besloten om in Berlijn te gaan wonen, om daar al hun tijd aan de muziek te wijden. Het nieuw album is uit, de uitverkochte clubtours en de grote festivals staan nu voor de deur. Emmie Kollau ging afgelopen weekend met Go Back To The Zoo op pad en maakte een reportage.

Audio

Arnon Grunberg leest – waar ook ter wereld – zijn wekelijkse kroniek voor.

De wezenlozen is de debuutroman van politicoloog en essayist Wytske Versteeg. Het boek vertelt het verhaal van classicus Siegfried van Oort en zijn dochter Gone. Negentien jaar geleden heeft hij een besluit genomen dat haar leven voor altijd zou veranderen: hij ontzegde haar de taal. Nu is hij stervende en heeft hij spijt. Want wat moet zijn dochter, die alleen met hém communiceert, als hij er niet meer is? Dan duikt zijn broer George op, Siegfrieds tegenpool en aartsvijand, een oppervlakkige, moddervette ster uit een realityshow. Uitgerekend hem lijkt de eenkennige Gone te vertrouwen. Jeroen van Kan praat met Wytske Versteeg over haar roman.

Audio

De herhaling is een wezenlijk vinden we overal in onze cultuur. Kopieën, hommages, remakes, alles komt telkens terug. Soms volledig, soms bijna onherkenbaar vervormd. Wat doet herhaling als kunstgreep met het werk? De essaybundel Déjà Vu behandelt deze vragen vanuit verschillende perspectieven en laat daarbij zien hoe het middel van de herhaling door alle tijden en alle culturen wordt toegepast in beeldende kunst, muziek, literatuur en film. Maarten Westerveen spreekt met Peter Verstraten, universitair docent Film en Literatuurwetenschap, over de bundel Déjà Vu waarin hij over de waarde van ‘remakes’ heeft geschreven.

Een uitzonderlijke vrouw, de nieuwe roman van de Vlaamse schrijver en dichter Christophe Vekeman, beschrijft het leven van Gwen Rummerling. Dochter van een tirannieke moeder en een zwijgzame vader. Gwen heeft in haar leven maar één houvast: het idee dat ze speciaal is, niet als iedereen. En voorbestemd om uit te stijgen boven de middelmaat. Maar wat komt daarvan terecht? Wim Noordhoek zocht Christophe Vekeman op in Gent en sprak met hem over Een uitzonderlijke vrouw. Hoe schrijf je, als man, een vrouwenleven ‘van binnenuit’?

Audio

Ester Naomi Perquin belt een kort prozafragment door.

Massa is het verhaal van Margot, iemands ex en ietwat verloren. Ze gaat aan de slag bij het schimmige Blurred Inc, een bedrijf dat de restjes van multinationals oplapt. Uitzonderlijk getalenteerd en opererend op het randje van het illegale dringt ze steeds dieper door in deze verborgen wereld. Tot een weg terug onmogelijk is. Tot ambitie alle redelijkheid overtreft. Maarten Westerveen zocht de Vlaamse auteur Joost Vandecasteele op in Brussel en sprak met hem over zijn boek Massa.

Audio

Een zwaargewonde korporaal, twee soldaten en een krijgsgevangene, schuilend achter een heuvel op een slagveld. Dat is de setting van de voorstelling Oorlog van theatergroep De Pooiers. Wat blijft er over van je idealen als het einde dreigt? Hoe machtig is de angst en hoe sterk is de drang om te overleven? Botte Jellema ging naar de voorstelling in Theater Bellevue en sprak met schrijver en acteur Daniël Samkalden.

Het moet mogelijk zijn in deze luidruchtige, drukke tijden plekken te maken waar plaats is voor stilte. Om na te denken of net niet langer na te moeten denken. Dat dacht de Vlaamse auteur Peter Verhelst. En samen met beeldhouwster Maud Bekaert zette hij het project QNX op: een woord dat verwijst naar equinox, het moment waarop de zon loodrecht op de evenaar staat en de dag even lang is als de nacht. ‘Het huis van de druppelende stenen’ is het eerste in de QNX-reeks. Het is een stille plaats pal in het historische centrum van Brugge, waar dagelijks op de middag een ritueel met vuur en olie plaatsvindt. Een plaats waar je kan nadenken over de betekenis van rituelen.

Audio

Deze week ging de dansvoorstelling Passione in Due van danser Emio Greco en choreograaf Pieter C. Scholten in première. Het stuk is geïnspireerd op Bachs Mattheus Passion en werd vrij bewerkt en live uitgevoerd door componist en musicus Franck Krawczyk. Gedreven door zeven noodzakelijkheden en zeven verschillende tempi keert Emio Greco zijn lichaam binnenste buiten, transformeert hij van briesend paard tot onwetende clown, van stripper tot kwetsbare Jezus-figuur. Laura Stek spreekt met Pieter C. Scholten over de inspiratie van Bach en het lijden van Christus.

Voor de installatie De nalatenschap van de militair interviewde fotograaf Raoul Kramer militairen die op missie zijn geweest naar Afghanistan over hun persoonlijke ervaringen. Wat vinden ze er nu van en wat hebben ze er aan over gehouden? Met fotografie en film bevraagt Kramer het maatschappelijke vraagstuk van de Nederlandse militaire missie. Botte Jellema spreekt Raoul Kramer in de expositie bij het Haarlemse 37PK.

Audio

Aandacht voor het retrospectief van Martin Scorsese, die dit jaar zijn zeventigste verjaardag viert. Onlangs ging zijn eerste 3D-productie Hugo in première, zijn twee volgende films zijn alweer in voorbereiding. Scorsese geldt niet alleen als de regisseur van tal van Amerikaanse klassiekers maar ook als de gepassioneerde filmkenner en -docent die zich opwerpt als de hoeder van het internationale filmerfgoed.

Directeur Sandra den Hamer licht de plannen van het nieuwe filminstituut toe.

Audio

Met Found Footage neemt EYE officieel de tentoonstellingsruimte van 1.200 vierkante meter in bezit. De tentoonstelling laat zien hoe kunstenaars en filmmakers gebruik maken van het vrijwel onuitputtelijke reservoir aan beelden dat te vinden is in filmarchieven, op internet, tv en dvd. Catherine van Campen spreekt over beeldend kunstenaar Aernout Mik die als deelnemer bij Found Footage betrokken is.

Audio

Na een interval van twaalf jaar verschijnt er deze maand weer een nummer van het in eigen beheer uitgegeven en onregelmatig verschijnende tijdschrift Furore, het geesteskind van vormgever en uitgever Piet Schreuders. Het honderd pagina’s dikke tijdschrift is ditmaal vrijwel geheel gewijd aan Le Ballon rouge, een korte film van Albert Lamorisse uit 1956. De Parijse locaties van de film zijn nauwgezet in kaart gebracht en van een historische context voorzien. Verdwenen stadswijken herleven. Anton de Goede spreekt met Piet Schreuders over het nieuwe nummer van Furore.

In Ezels maken we onder andere kennis met een Chinese loempiabakker en zijn stille liefde, met een moeder die alleen door Cornwall trekt en een Amerikaanse op weg naar het Como-meer. Sanneke van Hassel haalt haar personages uit hun vertrouwde omgeving en stelt ze voor beslissende keuzes. Weggaan of blijven, de waarheid zeggen of liegen, vreemdgaan of trouw zijn. Jeroen van Kan praat met schrijfster Sanneke van Hassel over haar nieuwe verhalenbundel.

Audio

Audio

Was in zijn vorige dichtbundel Ovidius zijn inspiratiebron, in de tweede dichtbundel van Henry Sepers, Spreekt de troubadour, is het de twaalfde-eeuwse lyriek van de Langue d’Oc. De gedichten gaan onder meer over ‘een alles heiligende taal’, een liefde die zo verinnerlijkt is dat ze buiten de geest niet meer kan bestaan. De kunst zit het lichaam in de weg. Jeroen van Kan praat met dichter Henry Sepers over zijn nieuwe bundel.

Een nieuwe generatie kunstenaars wil weer kunst maken die ergens over gaat. Er lijkt dan ook een nieuwe behoefte te zijn aan engagement en een verhaal voor de toekomst, zoals bijvoorbeeld ook de Occupy-beweging wereldwijd aantoont. Volgens de jonge cultuurfilosofen Timotheus Vermeulen en Robin van den Akker is de tijd van het ‘metamodernisme‘ aangebroken. Was het postmodernisme een tijd waarin alles relatief was en ironisch, in het metamodernisme mogen idealen weer, maar dan zonder de dogma’s van het modernisme van begin twintigste eeuw. Emmie Kollau vraagt de twee cultuurfilosofen welke kunstenaars zicht tot het metamodernisme mogen rekenen.

Audio

Arnon Grunberg leest – waar ook ter wereld – zijn wekelijkse kroniek voor.

Tsjechische arbeiders krijgen de opdracht het beeld van de Joodse componist Mendelssohn van het dak van de opera van Praag te halen. Maar welk van de standbeelden is dat van Mendelssohn? Ze kiezen het beeld met de grootste neus. Later blijkt dat ze Wagner hebben verwijderd. Zo begint het boek Mendelssohn op het dak van de Tsjechische schrijver Jiří Weil (1900-1959). Het werd herontdekt door Philip Roth en verschijnt nu voor het eerst in Nederlandse vertaling. ‘Ik heb een geniaal boek gelezen dat zich afspeelt tegen de achtergrond van de aanslag op Heydrich’ schreef Laurent Binet over het boek, zelf de auteur van een even geniaal boek over Heydrich: Hhhh. Jeroen van Kan spreekt met de Franse schrijver Laurent Binet over het succes van zijn eigen boek en over dat van Jiří Weil.

Audio

Al enkele decennia zijn wij in de ban van de nationale herinnering. Daarvan getuigen de breed gevoerde discussies over de Nationale Canon en het Nationaal Historisch Museum. Maar hoe zit het eigenlijk met de herinnering van Europa? Is die er? In hoeverre kan een Europees ‘geheugen’, in welke vorm ook, bijdragen aan het bevestigen of versterken van een Europese identiteit? En kunnen deze herinneringen ons verder brengen en vormen? Dat is de inzet van een debat in het Amsterdamse academisch-cultureel centrum Spui 25, dat op woensdag 4 april wordt georganiseerd. Maarten Westerveen loopt op deze bijeenkomst vooruit en praat met Carlos Reijnen, universitair docent Oost-Europese studies aan de Universiteit van Amsterdam.

Beeldhouwster Sylvia Evers is een soort Ovidius met keramiek. Ze maakt dieren die ook mensen zijn of andersom. Een wit mannenlijf heeft bijvoorbeeld een reeënkop. Een andere witte figuur houdt de twee helften van een groot gewei achter haar rug, waardoor ze iets van een engel met vleugels krijgt. Tussen vier aangereden of neergeschoten reeën ligt een jong meisje, in dezelfde houding als de dieren, alsof ze bij leven ook op handen en voeten liep. De slanke armen en benen van een kind in de groei blijken erg aan reeënpoten verwant. Als een dood dier ligt het meisje tussen de dode dieren: de kop slap, de nek achterover geknakt. Gijsbert van der Wal gaat bij Sylvia Evers op atelierbezoek om over het hoe en waarom van haar keramieken beelden te praten.

Audio

Een economie die op de rand van de afgrond staat, een beschaving die zichzelf alleen in de begrippen ‘kredietwaardigheid’ en ‘neukbaarheid’ kan uitdrukken; de wereld van Gary Shteyngarts boek Supertriest waargebeurd liefdesverhaal lijkt sterk op de onze. In zijn dystopische roman vinden twee verloren zielen elkaar in een instortende maatschappij. Maarten Westerveen sprak met de Amerikaanse schrijver Gary Shteyngart over ware liefde, voorspellen en doorzichtige spijkerbroeken.

Audio

Een vriendengroep staat aan het eind van de studie op de springplank om het volwassen leven in te duiken. Slimme, leuke, knappe carrièretijgers. Maar ze hebben helemaal geen zin om te duiken. Ze laten de crisis in de buitenwereld voor wat hij is en blijven in hun huis, om met elkaar te spelen. Toneelschuur Producties brengt de voorstelling De ziekte die jeugd heet. Het is een bewerking van Die krankheit der jugend (1926) van de Oostenrijkse dichter en toneelschrijver Ferdinand Bruckner, over de angst voor ‘het echte leven’. Botte Jellema praat met regisseur Casper Vandeputte.

Het Nederlandse fotoboek staat internationaal in hoog aanzien en wordt nog steeds geroemd. Het Nederlandse fotoboek, samengesteld door Frits Gierstberg en Rik Suermondt, beschrijft voor het eerst de jonge geschiedenis van het fameuze Nederlandse fotoboek. De samenstellers kozen ruim 120 van de belangrijkste Nederlandse fotoboeken en plaatsten ze in de context van fotografische en maatschappelijke ontwikkelingen. Een van de uitgevers van fotoboeken is De Verbeelding. Terwijl het retrospectief van het Nederlandse fotoboek op de markt komt, besluit uitgever Fred Schmidt de markt de rug toe te keren. De Verbeelding houdt op te bestaan. Dalende verkoopaantallen dwongen hem tot die keuze. Hij gaat nu verder als web-antiquariaat. Anton de Goede praat met Fred Schmidt over Het Nederlandse fotoboek en de veranderingen in de fotoboekenmarkt.

Audio

Voordat Russische mensen op reis gaan, nemen ze een moment voor zichzelf waarin ze bedenken waar ze naar toe gaan en om wat voor een reden. Deze sfeer komt terug in de foto’s van Bertien van Manen, die dit voorjaar in Fotografiemuseum Amsterdam te zien zijn. Voor de tentoonstelling Let’s Sit Down Before We Go selecteerde ze meer dan 60 foto’s, allen gemaakt tussen 1991 en 2009. Foto’s van reizen in Rusland, Moldavië, Kazachstan, Oezbekistan, Oekraïne, Tatarstan en Georgië. Catherine van Campen heeft een ontmoeting met fotografe Bertien van Manen n.a.v. de tentoonstelling in Foam.

Actrice Tosca Niterink, de vrouwelijke helft van het legendarische duo Theo & Thea, vertrok met vriendin en fotografe Anita Janssen op een voetreis naar Santiago de Compostella. niet vanuit Frankrijk, zoals de meeste mensen doen, maar vanaf het Zuid-Spaanse Granada. Deze ‘zilverroute’ heeft een lengte van 1275 kilometer en voert door barre landschappen in vaak verzengende hitte. Eerder al deden Niterink en Janssen verslag van hun trip in een gefilmde reisreportage en op de achterpagina van NRC Handelsblad, nu verschijnt er het boek Klimmen naar Kruishoogte. Botte Jellema maakte met Tosca Niterink een wandeling door het Oosterpark in Amsterdam.

Audio

Twee vogels één kogel neemt de lezer mee in de wereld van de menselijke zintuigen: hoe ze werken en hoe ze worden belemmerd. Echter, de mens is méér dan alleen een zintuigelijk wezen. In grotere mate dan hem lief is, wordt hij gedicteerd door rituelen en routine – of juist door het verlangen deze te doorbreken. Jeroen van Kan praat met Willem Thies over zijn nieuwe dichtbundel.

De film Hemel volgt het leven van een jonge vrouw op weg naar volwassenheid. Hemel groeide alleen op met haar vader en kan een leven zonder hem niet voorstellen. Als haar vader zijn grote liefde vindt in Sophie moet haar leven veranderen. Sarina Vitta praat met regisseur Sacha Polak over haar nieuwe speelfilm Hemel.

Audio

A.L. Snijders belt een ‘zeer kort verhaal’ door.

De Ierse schrijfster Aifric Campbell oogstte veel lof met haar debuut De logica van het moorden. Nu verschijnt haar nieuwe roman Stop. Geri is rond de dertig, werkt sinds zes jaar bij een Londense investeringsbank. In een door mannen aangestuurd leven – haar baas, haar ex en haar belangrijkste klant – vindt Geri maar weinig plaats voor haar emoties. Ze is een burn-out nabij wanneer ze eindelijk zelf een beslissing neemt en op het vliegtuig naar San Francisco stapt. Jeroen van Kan in gesprek met schrijfster Aifric Campbell over haar roman Stop.

Audio

De duistere griezelverhalen van H.P. Lovecraft zijn sinds de voortijdige dood van de Amerikaanse auteur in 1937 van grote invloed geweest op de populaire cultuur. Striptekenaar en illustrator Erik Kriek is sinds zijn tienerjaren gefascineerd door het macabere in het algemeen en de verhalen van Lovecraft in het bijzonder. In de bundel Het onzienbare, en andere verhalen van H.P. Lovecraft brengt Erik Kriek de donkere nihilistische, gothic-visie van Lovecraft en zijn eigen zwart-witte tekenwerk samen. Floortje Smit praat met Erik Kriek over de bewerkte vijf verhalen van de klassieke horrorschrijver H.P. Lovecraft in stripvorm.

De film Snackbar speelt zich af in een ‘zwarte’ wijk in Rotterdam, waar het straatbeeld gedomineerd wordt door lanterfanters. De hele film speelt zich af in en rond een snackbar, die wordt gerund door de vijftigjarige Turk Ali. De snackbar fungeert als toevluchtsoord voor de lokale Marokkaanse jeugd; tienerjongens die niks beters te doen hebben dan rondhangen in de buurt. Voor deze jongens is Ali als een oude en vertrouwde Turkse oom. Maar hoe moet het verder als Ali’s gokverslaving hun habitat in gevaar brengt? Lotje IJzermans spreekt met regisseur Meral Uslu over Snackbar.

Audio

Voetlicht

Audio

In Ik schrijf u nog worden personages onder de trein geschreven, markten opgetild uit hun as en krijgen jongetjes van drie een pleister op een ketchupknie. Het grotestadsleven, het verdwalen in hoogbouw en talen, de file en verveeld televisiekijken staan tegenover het zoeken naar de tijdloze stilte in de nacht, waar de levens van voor ons zich roeren. Jeroen van Kan gaat in gesprek met Anne Büdgen over haar nieuwe dichtbundel.

Modeontwerper Iris van Herpen combineert in haar werk oude en soms vergeten technieken met de aller modernste. Haar 3D-geprinte jurk belandde dan ook in de Time top 50 van meest innovatieve producten van 2011. Naast op de catwalks in Londen en Parijs is haar werk vanaf deze week te zien op haar eerste solotentoonstelling in het Groninger Museum. Emmie Kollau volgt haar bij het inrichten van de expositie.

Audio

Hoe kan hij erachter komen wie het meest zijn vriendschap waard is? Deze vraag houdt de hoofdpersoon in De loopjongen van jongs af aan bezig en werpt hem steeds terug op zichzelf. Ook in zijn studententijd, wanneer hij in morsige cafés uren van geluk vindt, blijft deze vraag onopgelost. Hij levert zich over aan protestbijeenkomsten en kiest voor de drastische lijn, omdat hij het heerlijk vindt om persoonlijke belangen buiten spel te zetten. Radicaal wordt hij en bevlogen, bezield van grootse ideeën, maar hij vindt zo ook een vriend. Jeroen van Kan praat met schrijver Gerrit Komrij over zijn nieuwe roman De loopjongen.

Audio

Een bijdrage van Maarten Westerveen.

Twintig jaar na zijn dood verschijnt er een nieuwe novelle van de Rotterdamse dichter en schrijver C.B.Vaandrager (1935-1992): Sleutels, een straatcollage. Het is een uitgave van een manuscript uit 1974 dat Vaandragerliefhebber Karel ten Haaf via de website Boekwinkeltjes vond. De novelle heet niet voor niks zo. De tekst is een rammelende sleutelbos. En de vinder moet zien welke sleutel op welk slot past. Als die sloten al te vinden zijn. Wim Noordhoek las het manuscript en vraagt Menno Schenke, de biograaf van Vaandrager, wat de novelle aan Vaandragers oeuvre toevoegt.

Audio

Ester Naomi Perquin belt een kort prozafragment door.

Muziek en wiskunde zijn de twee meest abstracte vormen van kennis waarover de mens kan beschikken. Wat de wiskunde is voor de wetenschappen en de menselijke geest, is de muziek voor de kunsten en de menselijke ziel. De filosoof Friedrich Nietzsche verklaarde de muziek tot de hoogste, meest abstracte kunstvorm. De rode draad door Ongehoorde symfonie, het nieuwste boek van filosoof Andre Klukhuhn, is de verbondenheid van muziek en wiskunde zoals die door de geschiedenis heen tot uitdrukking komt. Maarten Westerveen ging langs bij Andre Klukhuhn om over zijn boek te praten.

Audio

Op de eerste avond van de Boekenweek verwelkomt gitariste Corrie van Binsbergen traditiegetrouw bekende schrijvers en dichters in het Amsterdamse Bimhuis. Gisteravond vond een nieuwe editie plaats. Aanwezig was de Oost-Groningse dichter en schrijver Tonnus Oosterhoff, die in mei dit jaar de P.C. Hooftprijs ontvangt. Vanuit België kwam de Vlaming Elvis Peeters. Hij debuteerde als punkzanger en vertaalt zijn literaire werk naar het podium. Ook te gast was Josse De Pauw, actief als acteur, regisseur en auteur bij meerdere Vlaamse toneelgroepen. Hij maakte eerder met Van Binsbergen een opera, Over de bergen. Botte Jellema was bij het Brokkenbal en doet verslag.

‘Wie romanschrijver wil worden, heeft het de eerste honderd jaar nogal moeilijk,’ zei de Vlaamse schrijver Louis Paul Boon (1912-1979). Vandaag zou de auteur van De Kapellekensbaan, Het geuzenboek, Pieter Daens en zoveel andere meesterwerken honderd zijn geworden. Maar zo lang heeft het niet geduurd om literaire roem te vergaren. Boon was een grote kanshebber voor de Nobelprijs voor literatuur, want hoewel zijn verhalen zich steeds in middeleeuws Vlaanderen of in de streek van Aalst afspeelden, gaan ze over de wereld tot ver daarbuiten. Kris Humbeeck, hoogleraar Moderne Nederlandse literatuur en directeur van het L.P. Boon Documentatiecentrum neemt Katharina Smets op sleeptouw door het Aalst van de anarchist, nihilist, ‘viezentist’ Louis Paul Boon.

Audio

De van oorsprong Vlaamse, maar in Nederland woonachtige beeldhouwer Kim De Ruysscher maakt bedrieglijk echte stillevens van natuursteen. Hij beitelt en polijst de meest uiteenlopende stoffen en texturen te voorschijn. Vuilniszakken en wc-papier, lekke voetballen, tassen, stukken piepschuim. Zelfs gegolfde en verfrommelde vellen papier blijken bij nadere beschouwing uit keihard marmer te zijn gehakt. Bij Galerie Brandt in Amsterdam is tot en met 1 april nieuw werk van De Ruysscher te zien. Gijsbert van der Wal bekijkt de tentoonstelling samen met de beeldhouwer.

Voor het eerst in de geschiedenis pakt het Duitse toneelgezelschap de Münchner Kammerspiele de koffers en vrachtwagens in om met meerdere producties een week lang de Stadsschouwburg Amsterdam te bespelen. Ze doen dat ondermeer met Ludwig II, met in de hoofdrol Jeroen Willems en onder regie van Ivo van Hove, de artistiek leider van Toneelgroep Amsterdam. Het stuk is gebaseerd op de film Ludwig van Luchino Visconti, en toont de geïsoleerde wereld van Ludwig II, zijn desinteresse in staatszaken, zijn obsessie voor kunst, zijn vermeende krankzinnigheid en de discussies over zijn seksuele geaardheid. Botte Jellema praat over de voorstelling met Ivo van Hove.

Audio

Een bijdrage van Jeroen van Kan.

De documentaire Anton Corbijn Inside Out is een intiem portret van fotograaf en filmregisseur Anton Corbijn, een van de meest invloedrijke kunstenaars in de postmoderne popcultuur. De film laat zien wat hem drijft en wat zijn ideeën zijn over de moderne iconen die hij heeft gecreëerd. Voor de eerste keer gaf Anton Corbijn volledige toegang tot zijn leven en contacten. Sarina Vitta spreekt met regisseur Klaartje Quirijns over haar documentaire Anton Corbijn Inside Out, die vanaf volgende week in de bioscoop is te zien.

Audio

A.L. Snijders belt een ‘zeer kort verhaal’ door.

Vanaf vandaag krijgt u het Boekenweekgeschenk cadeau, dit jaar geschreven door de Vlaamse auteur Tom Lanoye. Heldere hemel is gebaseerd op een waargebeurd verhaal. In de nadagen van de Koude Oorlog stort een onbemande Sovjet-straaljager neer in een Belgisch gehucht. Een voetnoot in de geschiedenis, maar een noodlottig drama voor een familie. Jeroen van Kan praat met Tom Lanoye over het gratis te verkrijgen boekje Heldere hemel.

Audio

De tentoonstelling Objects in Mirror, te zien in Centraal Museum Studio in Utrecht, maakt duidelijk hoezeer het Amerikaanse landschap doorgedrongen is tot ons dagelijks leven. Met beeldend werk en teksten, maar ook met posters, reproducties, facsimile’s, schilderijen en andere objecten, verbeeldt ontwerper en samensteller Hans Gremmen een reis door zijn verbeelding van het Amerikaanse landschap. Catherine van Campen spreekt met Hans Gremmen n.a.v. Objects in Mirror.

Een handige dromer is een film van beeldend kunstenaar Joost Conijn over de korte verhalenschrijver A.L. Snijders. Zelf zegt A.L. Snijders ambitieloos te zijn: maakt hij zijn eigen mythe of is het gewoon angst om mee te doen? Valt Snijders samen met wie hij wil zijn, weet hij te verwezenlijken wat hij wil, of laat hij in het leven gewoon alles aan het toeval over? Joost Conijn is bevriend met de schrijver, ging bij hem op bezoek met de camera, filmde hem ‘s zomers bij het lassen aan een kar en ‘s winters tijdens het houthalen in de sneeuw. Hij lokte de schrijver uit tot bekentenissen. Anton de Goede ging langs bij Joost Conijn en sprak met hem over de film Een handige dromer.

Audio

De Engelse band Tindersticks bestaat dit jaar 20 jaar. Door een intrigerende mix van doorrookte Indierock en klassieke strijkinstrumenten hebben ze zich in de afgelopen jaren herkenbaar en onmisbaar gemaakt. Laura Stek spreekt met toetsenist David Boulter over de ontwikkeling van tien jaar Tindersticks en het nieuwe album The Something Rain.

Meubelontwerper Martin Visser (1922-2009) kocht in 1948 zijn eerste werk van Karel Appel. In de loop van drie decennia verwierf hij telkens in een vroeg stadium werk van inmiddels gevestigde namen van de neo-avantgarde, waaronder: Christo, Joseph Beuys, Bruce Nauman, Richard Long, Marcel Broodthaers en Panamarenko. Daarna richtte hij zich op sleutelfiguren van het postmoderne tijdperk zoals: Anselm Kiefer, Sigmar Polke, Jenny Holzer en Daan van Golden. In het Bonnefantenmuseum in Maastricht zijn zo’n honderd kunstwerken uit de collectie van Martin Visser te zien. Catherine van Campen ging er kijken en doet verslag.

Audio

Hij heeft een diploma van het conservatorium op zak, waar hij klassiek viool leerde spelen, maar hoe divers zijn muziek ook is, met klassiek heeft het niet zo heel veel te maken. Met heel veel andere muziek overigens wel. Je vindt in zijn muziek invloeden van jazz, rock, folk, en zo nog een paar dwarsstraten, maar ondanks al die invloeden klinkt elk nummer van Andrew Bird heel erg naar Andrew Bird. Intussen is hij toe aan zijn zevende album: Break It Yourself. Heel lo-fi opgenomen, en jawel hij speelt viool en hij fluit. Jeroen van Kan sprak met Andrew Bird, die in Nederland was voor een optreden in Paradiso.

In een theatrale lezing ontmoet Geert Wilders Anders Breivik, de man die in 2011 in Noorwegen een dubbele aanslag pleegde en 77 mensen vermoorde. Breivik uitte in zijn geschriften bewondering voor Wilders. Een ontmoeting dus tussen een berucht politicus en een massamoordenaar: een spectaculair gegeven, maar is het ook interessant? Emmie Kollau spreekt met de acteurs Thijs Römer en Hugo Koolschijn, en met Yoeri  Albrecht, de initiator van Wilders ontmoet Breivik en directeur van debatcentrum De Balie.

Audio

Arnon Grunberg leest – waar ook ter wereld – zijn wekelijkse kroniek voor.

Pieter Steinz nam vorige maand afscheid van NRC Handelsblad, waar hij meer dan twintig jaar heeft gewerkt als literair correspondent, en Henk Pröpper heeft inmiddels na meer dan acht jaar afscheid genomen van het Letterenfonds, waar hij directeur was. Steinz wordt zijn opvolger bij het fonds en Pröpper wordt de nieuwe baas van uitgeverij De Bezige Bij. Jeroen van Kan praat met beiden over hun oude baan en hun nieuwe, over de Nederlandse letteren en over literaire vriendschappen en hun ongemakken – het thema van de Boekenweek.

Audio

Waarom ziet een rots eruit als een rots, en boomschors als boomschors? De Nederlandse ontwerper Jólan van der Wiel is geïnteresseerd in de manier waarop dingen hun vorm krijgen onder invloed van natuurkrachten. Als afstudeerproject aan de Gerrit Rietveld Academie bedacht hij de Gravity stool, een krukje dat wordt gevormd met behulp van zwaartekracht en magnetisme. Hij kreeg er onlangs de eerste prijs voor op de interieurbeurs IMM in Keulen. Han Ceelen vroeg Van der Wiel hoe zijn ontwerp tot stand kwam. En wat is hij nu eigenlijk: uitvinder, kunstenaar of ambachtsman?

Volgende week opent in de Kunsthal in Rotterdam een overzichtstentoonstelling van het werk van de schilder Jan Beutener (1932). Zijn schilderijen spelen zich af op het snijvlak van realisme en abstractie: hij vergroot en stileert alledaagse motieven als een stoel, een tafelblad of een hand tot bijna abstracte composities. Gijsbert van der Wal ging alvast met Beutener in de Kunsthal kijken toen de tentoonstelling Buiten beeld werd ingericht.

Audio

Ester Naomi Perquin belt een kort prozafragment door.

De tentoonstelling Bennink – Beats – Belvédère is geheel gewijd aan het beeldende werk van dubbeltalent Han Bennink. Hij ontwikkelde zich in de jaren zestig tot een van de meest vooraanstaande experimentele slagwerkers en behoort met Misha Mengelberg en Willem Breuker tot de wegbereiders van de ‘free jazz’ in Nederland. De tentoonstelling in het Heerenveense museum Belvédère vestigt aandacht op zijn onderbelichte kwaliteiten als beeldend kunstenaar. Maarten Westerveen zocht Han Bennink op in zijn atelier, voordat het in zijn geheel naar het museum werd overgebracht.

Audio

Twee weken lang zullen alle 275 straatlantarens in het Amsterdamse Vondelpark blauw licht geven, in plaats van wit. Dit is project van de Britse kunstenaar en regisseur Steve McQueen, met de titel Blues Before Sunrise. McQueen wil met het andere licht voor een andere sfeer zorgen, zodat de omgeving open zal staan voor allerlei nieuwe associaties. Botte Jellema is bij de opening en praat met Steve McQueen en met Bart Rutten, conservator van het Stedelijk Museum, dat het project presenteert.

In Hou me vast, de nieuwe roman van schrijver Hans Münstermann, is een jonge studente gefascineerd door een van haar docenten, die zijn privézaken angstvallig geheimhoudt. Tijdens een etentje licht hij toch een tipje van de sluier op: er is een grote liefde in zijn leven. De studente rust niet voordat ze het hele verhaal boven tafel heeft. Met grote gevolgen voor haarzelf. Anton de Goede spreekt met Hans Münstermann over zijn roman Hou me vast.

Audio

Waarom pleegt iemand een zedenmisdrijf of een moord? Forensisch psychiater Antoine de Kom gunt ons een kijkje in het hoofd van de misdadiger. In zijn boek Het misdadige brein voert hij fictieve gesprekken met tien beroemde misdadigers uit de geschiedenis. Inge ter Schure vraagt De Kom een aantal fictieve gesprekken op te voeren. Vandaag: Markies De Sade.

Klee en Cobra, de tentoonstelling in het Cobra Museum, toont de wederzijdse fascinatie van zowel Paul Klee als de Cobra kunstenaars voor de wondere verbeeldingswereld van het kind. In totaal zijn ruim 130 topstukken van Paul Klee en 120 hoogtepunten van Cobra met werk van onder meer Karel Appel, Constant, Corneille, Eugène Brands, Asger Jorn en Pierre Alechinsky bijeengebracht uit internationale collecties. Catherine van Campen spreekt met Katja Weitering, artistiek directeur van het Cobra Museum, over de tentoonstelling Klee en Cobra.

Wie is die ongrijpbare figuur die ‘speelde’ met de machthebbers van weleer, die hen een spiegel voorhield en vragen stelde die niemand durfde te stellen? En wie zijn de narren van vandaag? Wie spelen er nu met de macht? Of is het allemaal slechts theater? Het Theaterinstituut Nederland, dat vecht om vanaf 2013 als Theatermuseum door te kunnen gaan, presenteert deze week een tentoonstelling over de nar, Wie is de nar? Spelen met de macht. Het is een zoektocht naar narren van toen en nu, in de politiek en het theater, geïllustreerd met unieke foto’s affiches en objecten uit de collectie. Botte Jellema spreekt met samensteller Trudy Zadelhoff.

Audio

Vanavond begint in Amsterdam het elektronische muziekfestival 5 Days Off. Een heel divers programma dat varieert van snoeihard tot aanschurkend tegen de soul en folk. Jeroen van Kan sprak met festivaldirecteur Daan Spoek over de programmering en de ontwikkelingen op het gebied van elektronische muziek.

Volgende week gaat het tweede seizoen van Omroep Maxim van start, het televisieprogramma waarin maker Maxim Hartman zich nog radicaler op de allerkleinste doelgroepen zal richten. Met formats als BaggerTV of LegPuzzelTV en een aangepast programma voor autisten bedient de kleine omroep al die kijkers die door andere omroepen al dan niet bewust worden vergeten dan wel genegeerd. Sarina Vitta vraagt aan Maxim Hartman wat de kijker van Omroep Maxim kan verwachten.

Audio

A.L. Snijders belt een ‘zeer kort verhaal’ door.

In de bundel Ademhalen onder de maan leeft dichter Ingmar Heytze levens van anderen, want één leven is hem te weinig. Waar staat het huis waarin je óók had kunnen wonen? Hoe koester je een dochter die je nooit hebt vastgehouden? Wat zijn de gedachten van de allerlaatste mens op aarde? Jeroen van Kan praat met Ingmar Heytze over zijn tiende dichtbundel Ademhalen onder de maan.

Audio

Hamburg, 1960. De jonge fotografe Astrid Kirchherr gaat naar een optreden van The Beatles – ver voordat zij wereldwijd doorbraken. Ze valt voor Stuart Sutcliffe, de vijfde Beatle die in Hamburg achterbleef en een veelbelovende carrière als kunstenaar begon – totdat het noodlot toesloeg. De graphic art novel Baby’s in Black volgt de hartstochtelijke romance tussen Kirchherr en Sutcliffe in sterk contrasterende zwart-wit tekeningen. Floortje Smit spreekt met de Duitse tekenaar Arne Bellstorf over de totstandkoming van Baby’s in Black.

De trein is altijd een beetje schrijven, zo blijkt uit Het juiste spoor. Het boek bevat vier treinverhalen en essays, geschreven door Geert van Istendael, Michel Quint, Luc Devoldere en Cyrille Offermans. De auteurs reizen van noord naar zuid, van oost naar west, maar sporen telkens door het Nederlandse en het Franse taalgebied. De reisverhalen wisselen af met gedichten, proza en beschouwingen uit verschillende literaturen. Wim Noordhoek maakt met de schrijver Cyrille Offermans een treinrit, die hen van Maastricht naar Luik brengt.

Audio

“Wie dichters van vroeger en nu beluistert, weet hoeveel hun stem bijdraagt aan de poëzie. Intonatie, klemtonen en ritme brengen de gestolde klank tot leven. De poëzie heeft een directe uitwerking op de luisteraar. De stem vergroot de magie van het gedicht.” Deze regels schreef Ron Rijghard, kunstredacteur van NRC Handelsblad, eind januari in een artikel met de kop De magie van de voordracht. Vertaler en psycholoog Theo Festen is de grootste particuliere verzamelaar van dichtersstemmen in Nederland. Hij noemt authenticiteit als zijn drijfveer. “Je voelt dat het gedicht van de dichter zelf is. Andere dichters kunnen dat niet benaderen.” Anton de Goede ging langs bij Theo Festen (1936). Een luistersessie volgde. Met stemmen van onder anderen Martinus Nijhoff (1894-1953)en Adriaan Roland Holst (1888-1976).

Bijna dood ervaringen, zijn het hallucinaties van de geest in nood of krijgen mensen werkelijk een kijkje in de hemel? In de documentaire Retourtje Hiernamaals zijn er drie zeer verschillende mensen die uitzonderlijk verslag uitbrengen van wat zij op de grens van leven en dood ervaren hebben. Bij terugkomst blijkt het leven voor geen van hen meer het zelfde. In de film wordt stap voor stap onthuld hoe voor deze personen alles in een ander daglicht is komen te staan. Lotje IJzermans praat met Masja Ooms en Ingrid Wender, de makers van Retourtje Hiernamaals.

Audio

Manon Uphoff voelt ‘de schaamte van de schaamteloos levende’ als ze e-mails schrijft aan collega-schrijver Herman Franke. Hij heeft kanker en weet dat hij niet lang meer te leven heeft. Maar wat schrijf je iemand in die omstandigheden? En leg je met dat schrijven geen al te groot beslag op de schaarse tijd die de ontvanger van die brieven nog rest? In ‘Als je me maar blijft schrijven’ zijn de brieven uit het laatste vriendschapjaar gebundeld, waarbij de brieven van Herman Franke (1948-2010), door het lot gedwongen, allengs korter werden. Jeroen van Kan praat met Manon Uphoff over het brievenboek Als je me maar blijft schrijven.

Dromen we ervan om een cyborg te worden? Anneke Smelik, hoogleraar Visuele Cultuur aan de Radboud Universiteit Nijmegen, bestudeerde o.a. science-fiction, reclames en mode en constateert dat we nieuwe technologie steeds meer omarmen. Waren robots nog afschrikwekkend, de cyborg is tegenwoordig een droombeeld. Emmie Kollau ging langs bij Anneke Smelik om te praten over haar boek Ik, cyborg.

Audio

Een dubbelinterview met twee generaties letterontwerpers: Gerrit Noordzij en Peter Verheul. Meester en leerling, want Verheul kreeg op de Haagse Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten les van Noordzij, met wie hij een kleine dertig jaar scheelt. Jeroen van Kan praat met beide mannen over verschillen en overeenkomsten, over afbouwen en opbouwen en over het archief van Noordzij dat hij een jaar geleden overdroeg aan de afdeling Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam.

Audio

Ultramodernen

De radiodocumentaire Vinyl Magazine 1981-1988, waarin Kirsten Algera op zoek gaat naar de chemie tussen muziek en beeld in het New Wave-tijdschrift Vinyl dat zich begin jaren tachtig tot spreekbuis voor de subcultuur ontwikkelde.

Audio

Wat doe je als je geen woning en geen werk hebt en je depressief wordt van verveling? Je ongenoegen uiten over de situatie. En woede is een energie, zo wordt er beweerd, waar de beste kunst uit voortkomt. Is dat zo? En wat is daarvan in Utrecht te zien? Maarten Westerveen vraagt het aan Marja Bosma, conservator van het Centraal Museum.

Na de zondeval van Toneelgroep Amsterdam gaat over een getroebleerde intellectueel die het (on)geluk had samen met een vrouw als Marilyn Monroe van het paradijs te mogen proeven – om er vervolgens onherroepelijk uit te worden gegooid. De Amerikaanse toneelschrijver Arthur Miller (1915-2005) schreef Na de zondeval in 1964, vlak na de dood van zijn ex-vrouw Marilyn Monroe. Hun stormachtige relatie was zijn belangrijkste inspiratiebron, maar Miller verwerkte ook de economische crisis van de jaren dertig, de Holocaust, de heksenjacht op de communisten en een nieuwe opbloeiende liefde in zijn meest autobiografische stuk. Botte Jellema praat met regisseur Eric de Vroedt.

Afgelopen week verscheen Het boek Ont, de eerste roman van Anton Valens, die eerder naam maakte met semi-non-fictie boeken met een surrealistisch tintje als Meester in de hygiëne (over de thuiszorg) en Vis. De roman Het boek Ont gaat over mannen. Mannen en hun angsten. Een herkenbaar onderwerp dat in de literatuur desondanks nauwelijks aan bod komt. Wim Noordhoek ging langs bij Anton Valens, schrijver en beeldend kunstenaar, in zijn Amsterdamse woning.

Audio

Afgelopen zondag werd in de oude abdijkerk in Middelburg een monumentaal wandtapijt van elf bij drie meter onthuld, ontworpen door de tekenaar Janpeter Muilwijk. Hij maakte het ontwerp in een gastatelier in Italië, waar hij zich liet inspireren door de kerkelijke kunst van de late Middeleeuwen en de vroege Renaissance. 25 Middelburgers werkten vervolgens maandenlang aan de uitvoering van het tapijt. Gijsbert van der Wal bekijkt en bespreekt het resultaat samen met de kunstenaar.

Zaterdag is het Music Freedom Day. Op die dag wordt internationaal aandacht besteed aan muziekcensuur wereldwijd, en het Tropentheater in Amsterdam presenteert in dat kader een speciaal programma. Het thema is ‘de internet paradox: muziekcensuur en verspreidingsmogelijkheden’. Waar internet muzikanten in ballingschap verspreidingsmogelijkheden kan bieden, is het aan de andere kant ook een middel om censuur toe te passen. Denk daarbij aan iTunes dat bijvoorbeeld artiesten opdraagt onwelvallige titels te veranderen. Botte Jellema spreekt met Emiel Barendsen van het Tropentheater en Mina Saabadi, Iraanse en oprichtster van de nieuwssite ShahrzadNews.

Audio

Op uitnodiging van regisseur Erik Whien schreef de Vlaamse auteur Peter De Graef een nieuw stuk voor het gehele acteursensemble van Toneelgroep Oostpool. Boiling Frog is een geëngageerde hedendaagse voorstelling, over de leegte van de vrije markt met zijn wetenschappelijk beheersbare wetmatigheden. Een tragikomisch stuk over het concept taal, over De Verlichting, over misvormde familiebanden en over waarom een kikker, in langzaam opkokend water, verstijft en niet van zijn plek komt. Botte Jellema ging naar een repetitie bij Toneelgroep Oostpool en sprak met regisseur Erik Whien.

Op 3 maart 2009 is Clemens K. – hoofd financiën van een Amsterdams kunstenfonds – samen met 15,8 miljoen euro, drie kinderen en twee vrouwen spoorloos verdwenen.  Volkomen onverwacht, en schijnbaar vanuit het niets, doorbrak hij alle afspraken die we als mensen met elkaar hebben, zowel op persoonlijk als professioneel vlak. Waar, wanneer en hoe is het fout gegaan bij Clemens K.? Sarina Vitta spreekt met beeldend kunstenaar Barbara Visser over haar documentaire C.K., die morgenavond op de televisie wordt uitgezonden.

Audio

A.L. Snijders belt een ‘zeer kort verhaal’ door.

Het fotoboek NLXL van fotograaf Karel Tomeï toont vanuit de lucht genomen foto’s die op unieke wijze sporen laten zien van mens en natuur in het Nederlandse landschap. Componist Jeroen van Veen liet zich inspireren door de ritmiek in deze beelden en vertaalde deze naar een compositie die de foto’s ondersteunt en versterkt. De gecomponeerde muziek en soundscapes worden er live bij uitgevoerd door het pianoduo Sandra & Jeroen van Veen. Botte Jellema zocht hen op bij de repetities.

Audio

Tony 10 is een familiekomedie waarin het jongetje Tony, die bijna tien jaar is, er alles aan doet om zijn ruziënde ouders weer bij elkaar te krijgen. Daarbij krijgt hij zelfs hulp van het koninklijk huis. Catherine van Campen praat met regisseur Mischa Kamp over de speelfilm Tony 10.

Al sinds de vroege jaren ’60 werkt Daan van Golden, in alle rust en concentratie, aan zijn oeuvre. Zijn werk kan geassocieerd worden met artistieke bewegingen als abstracte kunst, pop art, conceptuele kunst of postmodernisme, en toch staat zijn werk wars op deze kunsthistorische trends. Maar ieder werk bevat elementen of invloeden van elk van deze bewegingen. Het is het gevolg van een praktijk die de essentie van de schilderkunst, de perceptie, de dagelijkse verbeelding en de schoonheid van de wereld rondom ons in vraag stelt. In Wiels, het huis voor hedendaagse kunst in Brussel, loopt nu de tentoonstelling Apperception, een overzicht van Van Goldens werk, van de jaren ’60 tot nu. Katharina Smets was er tijdens de opbouw van de tentoonstelling bij.

Gisteren overleed beeldend kunstenaar JCJ Vanderheyden. Hij was 83 jaar. Vanderheyden was sinds de jaren zestig een van de bekendste Nederlandse kunstenaars. Eind vorig jaar was er nog een overzichtstentoonstelling van zijn werk te zien in Museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam. L.J.A.D. Creyghton interviewde Vanderheyden in februari 2005 voor De Avonden. Onder de rook van de St. Jan sprak hij met de Bossche kunstenaar over Vermeer, de camera obscura, licht, het schilderen, horizonnen, delingen, vliegtuigraampjes en zijn bedrevenheid in, wat hij zelf noemt, slordige fotografie.

Audio

Afgelopen zaterdag ging de theatervoorstelling Oom Wanja van Anton Tsjechov in première. Het is het tweede deel van een Tsjechov-drieluik, geregisseerd door Gerardjan Reijnders. Acteur Pierre Bokma speelt de rol van Wanja, een verloren man op een Russisch landgoed die zich realiseert dat hij geen nieuwe kansen meer krijgt. Laura Stek sprak met Bokma over menselijk onvermogen, de heilloze zoektocht naar liefde en onzekerheid op het podium.

Wat is er zo typisch Nederlands aan de winkelstraten en pleinen in ons land? Hoe worden ze ontworpen? Om hier achter te komen, maakte fotograaf Hans van der Meer foto’s van binnensteden. De grote steden sloeg hij over en koos voor de winkelstraten van Boskoop, Raalte en Winschoten. Volgens Van der Meer komt het karakter van een land juist daar, in middelgrote steden, het beste naar voren komt. Catherine van Campen spreekt met Hans van der Meer over diens fotoboek Nederland – Uit voorraad leverbaar. Wat zien wij om ons heen wanneer we in Boskoop naar de geldautomaat lopen om te pinnen? Of wanneer we op een parkeerterrein in Breukelen een supermarktkarretje uit de overkapping halen?

Audio

Wim Noordhoek doet verslag van Mijn werk is mijn biografie, de tentoonstelling van beeldhouwster Maja van Hall in Beelden aan Zee te Scheveningen.

Deze week opende in het Van Gogh Museum in Amsterdam de tentoonstelling Dreams of nature, waar zo’n zeventig schilderijen zijn te zien van onder meer Kandinsky, Gauguin, Munch, Mondriaan, en uiteraard Van Gogh zelf. Een deel van de schilderijen is voor het eerst in Nederland te zien. Ze stammen allemaal uit het eind van de negentiende en begin van de twintigste eeuw en behoren allemaal tot het symbolisme. Nienke Bakker, conservator van het Van Gogh Museum, leidt Jeroen van Kan rond.

Toen de zoon van Claire Felicie besloot marinier te worden, raakte Claire geïntrigeerd door het militaire beroep. Wie zijn de jonge mensen die hiervoor kiezen, en hoe ervaren zij een uitzending naar oorlogsgebied? In 2009 besloot ze zelf naar Afghanistan af te reizen. Ze maakte er de serie Here are the young men, waarin ze portretten maakte van mariniers. Zowel voor, tijdens als na de missie. Het onderwerp liet haar niet meer los. Op 2 februari dit jaar vertrok ze opnieuw naar Afghanistan voor een nieuw project. Emmie Kollau zocht haar op na thuiskomst en bekijkt met haar de eerste contactafdrukken.

Audio

Arnon Grunberg leest – waar ook ter wereld – zijn wekelijkse kroniek voor.

Mischa Hillesum (1920-1943) gold als het grootste pianotalent dat Nederland in tijden had voortgebracht. Maar balancerend op de dunne lijn tussen genialiteit en krankzinnigheid leefde hij in een geweldig spanningsveld, en al op jonge leeftijd belandde hij in een psychiatrische inrichting. Daar betoverde hij, tussen de elektroshocks door, medepatiënten en medisch personeel met zijn spel. Jeroen van Kan spreekt met historicus Jan Willem Regenhardt over diens boek Mischa’s spel en de ondergang van familie Hillesum.

Audio

Schrijver en dichter Hans Brinckmann is eventjes terug in Nederland. Als 18-jarige vertrok hij ooit naar Japan om als bankier zijn geld te verdienen maar vond zijn roeping in de letteren. Zijn gedichten zijn in het Engels geschreven en omhelzen zijn opgedane levenservaringen in Tokio, New York, Londen, Sydney en Amsterdam. Maarten Westerveen sprak met hem over zijn tweetalige dichtbudel The Undying Day, een selectie van zijn kosmopolitische poëzie.

In de theatervoorstelling The Band: Music from Big Pink to The Last Waltz wordt de muziek van de Amerikaanse band The Band gespeeld door gitarist Wouter Planteijdt (Sjako, Bob Fosko), bassist Hans van der Lubbe (De Dijk), drummer Richard Heijermans (Sjako), gitarist Eric van Dijsseldonk (Ricky Koole, Laura Vane & The Vipertones) en toetsenist Roel Spanjers (J.W. Roy, Normaal). Gijsbert van der Wal bezocht de voorstelling en spreekt met Van Dijsseldonk en Spanjers, die allebei wel vaker in dergelijke tribute-gelegenheidsbands spelen. Wat levert het hen als muzikanten op om zich af en toe een tijdje op projectbasis in het werk van andere muzikanten te verdiepen?

Audio

Schrijver Tim Krabbé raakte gefascineerd door de infame schietpartij in Columbine, Amerika. De schrijver dook in duizenden pagina’s met getuigenverklaringen, rapporten, krantenverslagen, schoolopstellen en de dagboeken van de daders. Hij ontdekte dat het een filosofische misdaad was die ze zelf niet geheel begrepen en dat er geen enkel boek was waarin de hele zaak gedetailleerd, nauwkeurig en open wordt geanalyseerd en verteld. Maarten Westerveen spreekt met Tim Krabbé over zijn boek Wij zijn, maar wij zijn niet geschift, waarin hij zijn theorie van de filosofische misdaad beschrijft.

Audio

Na de theatermarathons Tantalus, Odysseus en Tuin van Holland brengt Toneelgroep De Appel de theatermarathon Herakles uit. De nieuwe voorstelling over de Griekse held is gebaseerd op de vele mythologische verhalen en commentaren daarop waarin het schaakspel van de goden met de mensen centraal staat. Botte Jellema ontmoet Aus Greidanus, artistiek leider van Toneelgroep De Appel.

Op 19 februari, op de 125ste sterfdag van Multatuli, verscheen van Atte Jongstra Kristalman, een boek over Multatuli’s Millioenenstudien. Dit boek biedt een nieuw beeld van de schrijver van Max Havelaar, waarbij ook de persoonlijkheid en schrijverspraktijk van Atte Jongstra zelf een rol spelen. Uit een baaierd van gegevens schildert Jongstra een beeld van Multatuli, én van zichzelf. Beroepsangsten, blocks, worstelingen met ‘publiek’ – Jongstra kent ze zelf van nabij. Anton de Goede spreekt met schrijver Atte Jongstra n.a.v. het boek Kristalman.

Audio

Wereldwijd zijn gevangenissen een ‘thuis’ voor meer dan 9 miljoen mensen, en hun aantal zal in de komende decennia alleen maar toenemen. Maar wat willen onze verschillende samenlevingen bereiken met het massaal opsluiten van overtreders? Met Cruel and Unusual presenteert de Groningse Fotogalerie Noorderlicht onverwachte en veelzeggende fotografie over het leven achter tralies. Catherine van Campen spreekt over de tentoonstelling met freelance curator Hester Keijser.

Al 36 jaar volgt fotograaf Michel Szulc-Krzyzanowski het leven van Henny Arendse (52). Toen ze zestien was werkte ze in een koekjesfabriek. Inmiddels is ze moeder van zes kinderen, heeft ze twee echtscheidingen achter de rug. Binnenkort verschijnt het vijfde fotoboek over haar, waarin duidelijk wordt dat in de voorgaande boeken veel verzwegen bleef. Botte Jellema spreekt met Michel Szulc-Krzyzanowski over het fotoboek dat de titel Henny zelf meekreeg.

Audio

Terwijl er alom geklaagd wordt over ontlezing, neemt de belangstelling voor schrijven de afgelopen jaren alleen maar toe. Miljoenen Nederlanders werken aan een boek en het aantal cursussen creatief schrijven stijgt jaar na jaar. Een aantal tijdschriften springt handig in op de behoefte van mensen hun verhaal te vertellen. Eén daarvan is Schrijven Magazine, dat zich geheel heeft vernieuwd. Jeroen van Kan praat over het blad en over de populariteit van het schrijven met hoofdredacteur en schrijver Frank Noë.

Hoe kun je leven met de wetenschap dat je dierbare er morgen niet meer is? Het tragikomische toneelstuk De goede dood van Wannie de Wijn werd in 2008 met de Toneel Publieksprijs onderscheiden. Het toneelstuk over euthanasie is nu verfilmd, door dezelfde regisseur en met dezelfde cast. Als Bernard kiest voor euthanasie, maakt dat heel wat los bij zijn naasten. Op de laatste avond die ze samen beleven wordt gezongen, gelachen en gehuild. Maar de twijfels en dilemma’s overheersen in het pijnlijke besef dat Bernard er de volgende ochtend om 9 uur niet meer zal zijn. Sarina Vitta gaat in gesprek met acteur en debuterend filmregisseur Wannie de Wijn en actrice Saskia Bonarius n.a.v. de speelfilm De goede dood, die vanaf deze week in de bioscoop draait.

Audio

Het is driehonderd jaar geleden dat Jean-Jacques Rousseau (1712-1778) werd geboren. En hij is nog altijd onder ons, nu meer dan ooit. Want is de uitvinder van het ik zoals wij dat sinds meer dan twee eeuwen nastreven en dat ik staat hoog op de agenda. In de politiek, de kunst, het onderwijs, op tv en in ons eigen leven. Vanaf Rousseau zijn we in de greep van het verlangen naar echtheid. Naar de natuur, naar spontaniteit, jeugd, vriendschap en liefde. Maar authenticiteit is onmogelijk, laat Rousseau ons zien. Jeroen van Kan praat met filosoof, dichter en essayist Maarten Doorman over zijn boek Rousseau en ik, waarin hij beschrijft hoe we nog steeds in zulke verlangens vastzitten en zich afvraagt of we aan de erfenis van Rousseau kunnen ontsnappen.

Audio

Weinig cv’s zijn zo uiteenlopend als die van Joost Swarte. Hij is o.a. illustrator, grafisch ontwerper, ontwerper van glas in loodramen en gebouwen, en bijvoorbeeld inrichter van de tentoonstellingsruimte in het Hergé Museum in Brussel. Maar hij begon ooit als stripauteur en zijn strips zijn nu verzameld in de bundel Bijna compleet – van zijn eerste in de undergroundbladen Modern papier en Tante Leny presenteert tot die uit zijn bundel L’Art modern. Strakke pentekeningen vol details en humor zijn het. Floortje Smit ontmoet Joost Swarte in zijn atelier in Haarlem.

Bestaan kan iedereen. Dat is de titel van de Frans Kellendonklezing 2012, die op maandag 27 februari aan de Radboud Universiteit Nijmegen wordt uitgesproken door Bart Moeyaert. De Vlaamse schrijver vraagt zich af hoe hij als schrijver zijn engagement kan formuleren. Kan dat nog omzichtig? Wordt hij dan gehoord? Of móet hij omzichtig zijn — en toont hij daarmee juist zijn moed? Katharina Smets sprak met hem over de ontmoetingen die hij als jonge schrijver had met Frans Kellendonk (1951-1990). En de vragen die hij nu, achteraf gezien, aan hem had willen stellen. Zoals wanneer het tot Kellendonk doordrong wat zijn werk veroorzaakte. En wat dat besef vervolgens weer met hem deed. Of het bij hem, zoals bij Moeyaert zelf, ook tot de constatering leidde dat ‘bestaan’ voor de schrijver niet voldoende is — dat die het aan zichzelf verplicht is ‘te zijn’.

Audio

In het boek Literaire vriendschappen en andere misverstanden schetst literatuurhistoricus Piet Calis een portret van de Nederlandse literaire wereld. Hij haalt herinneringen op aan de schrijvers die hij tegenkwam en aan wat ze hem in de loop der jaren hebben toevertrouwd. Zoals Willem Elsschot, Jan Hanlo, Godfried Bomans, Willem Frederik Hermans, Hugo Claus en nog vele anderen. Vaak nog in de roes van hun pas gepubliceerde werk, vertellen ze openhartig over het schrijven. Anton de Goede spreekt met Piet Calis over zijn ontmoetingen met schrijvers.

Laura, de oudste dochter van documentairemaker Frans Bromet is de politiek in gegaan. Net in een tijd dat bij vader Frans het vertrouwen in de politiek tot een dieptepunt is gedaald. Wat herkennen ze nog en wat begrijpen ze absoluut niet van elkaar? Ze ondernemen een gezamenlijke zoektocht naar de vraag wat burgerschap is in de film Alles van waarde. Lotje IJzermans praat met vader en dochter Bromet.

Audio

Hij was een van de voormannen van de Virgin Prunes, een cultband uit de jaren tachtig, maar maakt sinds eind jaren tachtig solo platen. Zijn laatste, Catholic, verscheen vorig jaar en deze week was hij in Nederland voor een optreden in een uitverkocht Paradiso. Jeroen van Kan sprak met de Ierse zanger-muzikant Gavin Friday.

De in het oog springende installaties van Zoro Feigl draaien, stuiteren, blazen, spoelen, schieten, ademen en maken lawaai. De installaties maken kracht zichtbaar. Ze worden in beweging gebracht door mechaniek, maar zijn in deze beweging onderhevig aan de wetten der natuur. Proefondervindelijk speelt de kunstenaar een subtiel spel met de wetten. De afgelopen maanden volgde Jesper Buursink beeldend kunstenaar Zoro Feigl op zijn weg naar de solotentoonstelling Matter in Fluidity bij Concordia in 21Rozendaal te Enschede, die daar tot en met 9 april is te zien.

Audio

Arnon Grunberg leest – waar ook ter wereld – zijn wekelijkse kroniek voor.

In de roman Liefde heeft geen hersens gaat de jonge weduwe Romy op een ochtend langs bij haar buurvrouw, een oude balletdanseres. Ze zit stil in haar stoel. Zelfs als Romy het huis begint te stofzuigen wordt ze niet wakker. Ze is dood. Ook in het huis lijkt er iets veranderd, en bovendien is de poes weg. Misschien is de buurvrouw slachtoffer van een overval geworden. Uiteindelijk roept ze ’s avonds de hulp in van de huismeester, Harro, wiens steun niet geheel onbaatzuchtig blijkt te zijn. Jeroen van Kan praat met schrijfster Mensje van Keulen over haar nieuwe roman Liefde heeft geen hersens.

Audio

I.M. Anil Ramdas (1959-2012)
Gisteren is Anil Ramdas is – op zijn 54ste verjaardag – overleden. De Surinaams-Nederlandse schrijver, journalist en programmamaker schreef diverse boeken en leverde voor de VPRO belangrijke bijdragen op radio en televisie. Vorig haar verscheen zijn romandebuut Badal. De levensloop van de gelijknamige hoofdpersoon kent grote gelijkenissen met het leven van de auteur. Het gesprek dat Jeroen van Kan met Anil Ramdas over zijn romandebuut Badal voerde is hier te beluisteren. Maarten Westerveen spreekt met Saskia van den Heuvel, redactrice bij MTNL, die samen met Anil Ramdas het televisieprogramma Z.O.Z. maakte.

Frans Hagenaars is muziekproducent en medeoprichter van het platenlabel Excelsior. Veel albums van grote Nederlandse bands als Johan, Bettie Serveert en Daryll-Ann, maar ook nieuwe jonge aanwinsten als het veel geprezen Awkward I en Moss werden door hem geproduceerd. Hij werkt al jaren in zijn eigen studio in Weesp. Nu gaat hij verhuizen. Voor de verhuisdozen ingepakt worden vraagt Emmie Kollau naar zijn herinneringen en praat met Hagenaars over het geheim van een goede productie.

Audio

In Oscar, de nieuwe roman van Jan Siebelink, wordt de gelijknamige hoofdpersoon geconfronteerd met de gevolgen van een gefaalde oorlogsmissie die zijn leven uit elkaar dreigen te scheuren. Hij wordt gekweld door de vraag of zijn vrouw weet heeft van de afschuwelijke gebeurtenis die zijn leven heeft getekend. Maarten Westerveen spreekt met Jan Siebelink over zijn nieuwe roman, vriendschappen en de vernietigende kracht van geheimen.

Audio

De Utrechtse Spelen brengt een toneelversie van Rain Man, gebaseerd op de film (1988) en naar het verhaal van de Amerikaanse scenarioschrijver Barry Morrow. Een jonge zakenman wordt gedwongen om vriendschap te sluiten met zijn oudere broer, die hij nooit heeft gekend en diep autistisch is. Een groter contrast tussen twee broers is nauwelijks denkbaar. De voorstelling laat zien hoeveel het kan opleveren als je uit je vertrouwde wereld stapt en je openstelt voor de ander. Botte Jellema spreekt met regisseur Jos Thie en hoofdrolspeler Paul Kooij.

De tentoonstelling In Memoriam in het Stadsarchief Amsterdam is gebaseerd op de publicatie met de gelijknamige titel. Schrijver Guus Luijters heeft voor dit boek de personalia van bijna 18.000 in de Tweede Wereldoorlog vermoorde Joodse, Roma en Sinti kinderen bijeengebracht. Op de glazen wanden van de tentoonstellingsruimte zijn de namen aangebracht van 18.000 gedeporteerde en vermoorde kinderen. Daarnaast worden de verhalen van vijftien Amsterdamse kinderen verteld. Anton de Goede spreekt met schrijver Guus Luijters, die samen met Aline Pennewaard tekende voor dit boek.

Audio

In Museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam opende afgelopen weekend de tentoonstelling Verwante verzamelingen, met zo’n 300 prenten en tekeningen uit het bezit van de Haagse broers Jan en Wietse van den Noort. Al ruim veertig jaar verzamelen zij werk op papier uit de hele kunstgeschiedenis, maar de nadruk ligt (ook in de tentoonstelling) op Franse prenten uit de negentiende eeuw en Nederlandse grafiek sinds 1900. Gijsbert van der Wal praat in de tentoonstellingszalen met de beide verzamelaars over de totstandkoming en de samenstelling van hun collecties.

De muziek van de 16e eeuwse componist John Dowland (1563-1626) vormt het uitgangspunt voor een nieuwe voorstelling van De Veenfabriek. Hij was muzikant aan verschillende hoven in Europa. Het meest bekend is zijn lied Flow my Tears, wat de titel is geworden van de voorstelling waarin Jeroen Willems en Marleen Scholten de hoofdrollen vertolken. Als twee indianen. Althans, hij denkt dat hij een indiaan is. Zij houdt van hem en draagt daarom ook een tooi. Ze horen nergens bij. Botte Jellema praat met de makers: muziekwetenschapper Frans de Ruiter, muzikant Ton van der Meer en actrice Marleen Scholten.

Audio

Bij de afdeling Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam is de overzichtstentoonstelling The Printed Book te zien. Als een canon van de westerse boekvormgeving laat deze expositie het gedrukte boek in al zijn verschijningsvormen zien: als wegwerppocket en prestigeboek, als ‘machine à lire’ en beeldboek, en als naslagwerk en kunstwerk. Bij de tentoonstelling hoort ook een prachtig geïllustreerd boek, Het boek van het gedrukte boek, waarin ook afbeeldingen zijn opgenomen van boeken die niet in de collectie van de UVA zijn terug te vinden en dat is samengesteld door Matthieu Lommen. Vandaag deel twee van de rondleiding die Lommen en zijn collega Adriaan Plam aan Jeroen van Kan gaven. Toen kwamen ze tot aan de negentiende eeuw. Vandaag deel twee: van 1900 tot nu.

In de film Taped doen Johan en Saar een laatste poging om hun huwelijk te redden door samen op vakantie te gaan naar Buenos Aires. Als belofte aan hun dochter registreren ze hun activiteiten met een videocamera. Wanneer ze echter per ongeluk een gruwelijke moord vastleggen, moeten ze vluchten om in leven te blijven. Sarina Vitta spreekt met regisseur Diederik van Rooijen over diens speelfilm Taped.

Audio

A.L. Snijders belt een ‘zeer kort verhaal’ door.

De expositie Schilders aan Zee in het Singer Museum toont de rust en schoonheid van de Noordzeekusten, van Bergen in Noorwegen tot Bergen aan Zee in Noord-Holland. Met strand- en zeegezichten van onder anderen Max Beckmann, Max Liebermann, Piet Mondriaan en Edvard Munch. Maarten Westerveen ging naar het museum in Laren en sprak met directeur en curator Jan Rudolph de Lorm over deze Noord-Europese schilderkunst uit de periode 1830-1930.

Audio

De tentoonstelling De schoonheid van stilte stelt het werk van een van de grote Japanse prentkunstenaars van de vorige eeuwwisseling, Tsukioka Kōgyo, centraal. Kōgyo is bekend geworden met zijn populaire afbeeldingen van het typisch Japanse Nō theater, dat eind vorige eeuw een ware revival onderging. Daarnaast beeldde hij dieren en landschappen uit. Zijn techniek, de kleurenhoutsnede, is zo verfijnd dat deze niet te onderscheiden is van geschilderd werk. Catherine van Campen spreekt met Lars Hendrikman, curator van het Bonnefantenmuseum, over het werk van Tsukioka Kōgyo.

In de verhalen van de Israëlische schrijver Etgar Keret wordt het absurde normaal en normale absurd. Ze zijn intens humoristisch zonder per se grappig te zijn: de humor in zijn verhalen vertelt iets over het leven, over de ongrijpbare ongerijmdheid ervan. Zoals: Een vrouw ontdekt een rits in de mond van haar vriend, ontdoet hem van zijn omhulsel en leeft verder met de jongeman die achter de rits blijkt schuil te gaan. Tjitske Mussche had een ontmoeting met Etgar Keret n.a.v. het verschijnen van zijn nieuwe verhalenbundel Verrassing.

Audio

In Foam Fotografiemuseum Amsterdam is de tentoonstelling Les vacances de Monsieur Grunberg te zien, een project van schrijver Arnon Grunberg en beeldend kunstenaar Wendela Hubrecht. Voor het project wilde Grunberg logeren en meedraaien in het gezinsleven. Hij wilde het fenomeen gezin onderzoeken door met hen op vakantie te gaan. ‘Een gezin op vakantie is een gezin in oorlogsgebied, of beter gezegd in een oorlogssituatie,’ aldus Grunberg. Na een oproep en audities koos hij voor het gezin van Maud en Nick, die hem meenamen naar het Griekse eiland Lefkas. De gezinnen die afvielen kregen een wegwerpcamera mee om zo toch nog een bijdrage te leveren. Laura Stek kreeg van Arnon Grunberg tekst en uitleg over dit project.

Dit voorjaar zijn in het Rotterdamse museum Boijmans van Beuningen prenten, schilderijen en tekeningen te zien van de 16de-eeuwse kunstenaar Maarten van Heemskerck (1498-1574). De aanleiding van de tentoonstelling is het schilderij Zelfportret met Colosseum dat vanuit het Fitzwilliam Museum in Cambridge naar Rotterdam komt. In twee zalen toont het museum werk van deze kunstenaar uit Haarlem, die zich liet inspireren door de klassieke oudheid. Wim Noordhoek maakt met conservator Peter van der Coelen een rondgang langs de tentoonstelling Het oude Rome herleeft.

Audio

Van alle enigszins in vergetelheid geraakte dichters van Nederland heeft J.A. Dèr Mouw de meest trouwe pleitbezorgers. Enige jaren geleden werd in Leiden het Dèr Mouw Genootschap opgericht, onder anderen bestaande uit Patty Scholten, Co Woudsma en Hans van den Bergh (de vorig jaar overleden dèr Mouwkenner en medebezorger van het Volledig Dichtwerk). Zij beijverden zich er toen voor Dèr Mouw opgenomen te krijgen in de canon van het Letterkundig Museum. En nu is er literatuurwetenschapper Lennard van Rij die in De Parelduiker een stuk heeft gepubliceerd over de driehoeksverhouding tussen Dèr Mouw, Victor van Vriesland en Martinus Nijhoff. Hoe die driehoeksverhouding er uitzag vertelt hij aan Jeroen van Kan.

Zelf vindt hij het nog een beetje vroeg voor een oeuvreprijs, maar toch kreeg landschapsarchitect Adriaan Geuze op zijn eenenvijftigste de Mondriaan Prijs voor de bouwkunst. Al vroeg in zijn carrière oogstte hij succes met zijn ontwerp voor het Schouwburgplein in Rotterdam en het Borneoeiland in Amsterdam. Nu ontwerpt hij voor steden als Toronto, New York en Xian. Maar hij blijft een polderjongen, die graag met zijn zoontje mag slootjespringen en een intense bewondering voelt voor polderbouwers als Leeghwater en Lely. Over de ruimtelijke ordening van vandaag is hij pessimistisch: “Wij zijn een land zonder toekomst”. Emmie Kollau wandelt met hem door besneeuwde polders en over bevroren slootjes.

Audio

Dichter, romancier en classicus Ilja Leonard Pfeijffer heeft een literair zelfhulpboek geschreven, getiteld ‘Hoe word ik een beroemd schrijver?’ Verpakt in verhalen over zijn schrijversleven voorziet hij de lezer van veel nuttige tips en hamert hij vooral op het plezier dat het schrijven en ‘boetseren’ van taal oplevert. Jeroen van Kan praat met hem.

Audio

In films zijn steden niet zelden meer dan alleen een achtergrond. Ze vormen vaak de structuur van het verhaal, dicteren de toon en spelen vaak een wezenlijke rol. Rotterdam vormt met zijn klare lijnen, harde hoeken en scherpe skyline een dankbaar palet voor filmmakers. Filmwetenschapper Floris Paalman heeft negen jaar aan zijn uitputtende naslagwerk Cinematic Rotterdam gewerkt. Maarten Westerveen sprak met Paalman over hoe Rotterdam door middel van film zijn hart terug wist te vinden.

Grafica Anna Metz (1939) maakt etsen van dingen die ze ziet en mooi vindt. Dat zien en mooi vinden gaat vanzelf, het etsen gaat langzaam en onorthodox. Metz laat stukjes textiel inbijten in de etsplaat, drukt stukjes papier mee in de ets, maakt gaatjes in de plaat zodat er bultjes ontstaan in de afdruk, ‘stempelt’ etsen bij elkaar door dezelfde plaat een paar keer verschoven op hetzelfde papier af te drukken. En toch ontstaat er telkens een solide, leesbare prent, die van grote beheersing getuigt. Gijsbert van der Wal gaat bij Anna Metz op atelierbezoek om te zien hoe ze hem dat flikt.

Audio

Ester Naomi Perquin belt een kort prozafragment door.

Een fikse crisis is een goudmijn voor de literatuur. Wat kunnen we leren van de romans uit de grootste depressie van de vorige eeuw? Welke boeken helpen ons de crisis te doorstaan? Maarten Westerveen spreekt met Hans Bak, professor Amerikaanse Literatuur aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, over Amerikaanse literatuur uit de moeder aller crises, de jaren dertig. Hoe relevant zijn schrijvers als Steinbeck en Dos Passos in deze barre tijden?

Audio

Sopraan en stemkunstenares Claron McFadden en glamourcabaretier Sven Ratzke trekken als revuegezelschap rond met de theatervoorstelling Ich habe den Dreigroschenblues. Het is een ode aan Kurt Weill en Bertold Brecht. Het componisten- en schrijversduo schreef ongeveer een eeuw geleden de Dreigrosschenoper, en haalde daarmee vele theaterwetten overhoop. En passant vonden ze nieuwe genres uit. Botte Jellema bezoekt de try out van de nieuwe voorstelling van Ratzke en McFadden.

Dichter en bloemlezer Daniël Dee debuteert als schrijver met de verhalenbundel Vrouwen en ik eerst. Het boek bevat verhalen over wereldvreemde mannen die niks willen en niet weten hoe mee te draaien in de maatschappij. Er gebeurt ogenschijnlijk niets in de verhalen, slechts onaangepaste wansmaak voert de boventoon. Anton de Goede spreekt met Daniël Dee over diens bundel Vrouwen en ik eerst.

Audio

Beeldend kunstenaar Rik Smits is nog maar een jaar afgestudeerd aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag, maar heeft nu al zijn eerste solotentoonstelling bij Galerie Ron Mandos in Amsterdam: Above the Clouds. Smits tekent met potlood en maakt uitsluitend tekeningen van dystopische stadsgezichten. En van de zeppelin: “Mijn werk bestaat uit een postmoderne utopie waarin religie en kapitalisme een duel aangaan”. Catherine van Campen spreekt met Rik Smits over zijn tekeningen van denkbeeldige steden.

Nergens veranderen op dit moment steden zo snel als in Azië. De traditionele stadsdorpen met hun eigen gemeenschapsvormen worden vervangen door op Westerse ideeën gebaseerde woontorens. Het Nederlandse architectenbureau MVRDV onderzocht de veranderingen in negen verschillende Aziatische steden, en komt in zijn boek The Vertical Village met een plan om de traditionele Aziatische buurtleven te huizen in driedimensionale omgeving. Botte Jellema praat met auteur en architect Winy Maas.

Audio

Vanaf vandaag is bij de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam de overzichtstentoonstelling The Printed Book te zien. Als een canon van de westerse boekvormgeving laat deze overzichtstentoonstelling het gedrukte boek in al zijn verschijningsvormen zien: als wegwerppocket en prestigeboek, als ‘machine à lire’ en beeldboek, en als naslagwerk en kunstwerk. Het gedrukte boek lijkt meer en meer een statement tegenover het e-book te worden. Er zijn beroemde werken van drukkers als Aldus Manutius en Christoffel Plantijn, maar ook werk van moderne ontwerpers en kunstenaars als Léger en El Lissitzky. Jeroen van Kan spreekt met Mathieu Lommen en Adriaan Plam, beiden conservator.

In Argentinië dreigt de bandoneon in de vergetelheid te raken. De oude muziekinstrumenten vergaan en er worden nog weinig nieuwe bandoneons gemaakt. De film El sonido del Bandoneon laat de strijd zien om het instrument levend te houden. Eén van de bekendste bandoneonspelers van Argentinië, Néstor Marconi, wordt gevolgd tijdens de repetities en concerten in Buenos Aires, net als Daniel Vedia die lesgeeft aan arme studenten op het platteland van Argentinië. De film ging tijdens het IDFA in première en draait vanaf morgen in de filmtheaters. Sarina Vitta spreekt met regisseur Jiska Rickels over haar documentaire El sonido del Bandoneon.

Audio

A.L. Snijders belt een ‘zeer kort verhaal’ door.

Victor Schiferli debuteerde twaalf jaar geleden als dichter met de bundel Aan een open raam, die werd genomineerd voor de C. Buddingh-prijs, waarna de bundels Verdwenen obers en Toespraak in een struik volgden. Nu debuteert hij als romancier met Dromen van Schalkwijk, een boek over vriendschap, over opgroeien in de nieuwbouw van de jaren zeventig en over de popmuziek van de jaren tachtig. Jeroen van Kan praat met hem over zijn romandebuut.

Audio

A Perfect Day is een collectie van beeldkunst in de vorm van tekeningen met tekst, met observaties, gedachten en ideeën over het leven die grappig, scherpzinnig, poëtisch en ironisch zijn. De tentoonstelling is van 10 tot 24 februari te zien in de Westergasfabriek in Amsterdam. Met werk van onder anderen Dan Perjovschi, Simon Evans en Dave Eggers; en Nederlandse bijdragen van o.a. Gummbah, Koen Taselaar, Jan Rothuizen en Jeroen de Leijer. Een van de organisatoren is illustrator en cartoonist Paul Faassen. Floortje Smit spreekt met hem bij de opbouw van de tentoonstelling.

De schrijver en dichter Paul Gellings krijgt een wetenschappelijke Franse onderscheiding voor de manier waarop hij de afgelopen veertig jaar de Franse taal en cultuur voor het voetlicht heeft gebracht. Hij heeft onder meer gedichten van Rutger Kopland in het Frans vertaald en gepubliceerd. Verder schreef hij een wetenschappelijk werk over de Franse schrijver Patrick Modiano, waarop hij in Leiden promoveerde, en publiceert hij geregeld gedichten, artikelen en vertalingen in Franse tijdschriften. Maarten Westerveen zocht Gellings op in Zwolle en vroeg hem welk plaats de Nederlandse literatuur in Frankrijk inneemt.

Audio

Het oeuvre van Henk Visch kent vele gedaanten. Het gaat van heel figuratief naar heel abstract, van open en constructiegericht naar monolithisch en compact. Toch is het oeuvre heel homogeen. Zijn beelden, zo zegt hij zelf, zijn als een echo van de werkelijkheid. In Kunsthal KAdE in Amersfoort is nu een grote solotentoonstelling van beeldend kunstenaar Henk Visch te zien. Voor het eerst is er een representatieve collectie sculpturen uit alle perioden in het oeuvre – dat zo’n 35 jaar omspant – bijeen gebracht. Anton de Goede maakte met Henk Visch een rondgang langs de tentoonstelling.

Dichter, illustrator en kinderboekenschrijver Ted van Lieshout zet een grote stap. Voor zijn eerste boek voor volwassenen heeft een controversieel onderwerp ter hand genomen. In zijn roman Mijn Meneer beschrijft hij een ingrijpende gebeurtenis uit zijn jeugd, de omgang met een pedofiele man. Voor de documentaire Ik zal uw naam niet noemen liet hij regisseur Arno Kranenborg toe tijdens de moeizame productie van het boek en zijn discussies met familie en vrienden. Lotje IJzermans praat met Arno Kranenborg over de documentaire die na De Avonden, om 23.00 uur, op Nederland 2 wordt uitgezonden.

Audio

Het is morgen tweehonderd jaar geleden dat Charles Dickens werd geboren, schepper van klassiekers als The Pickwick Papers, Oliver Twist, A Christmas Carol en Great Expectations. Die verjaardag wordt in Engeland groots gevierd (hoewel het huis waar de schrijver woonde uitgerekend dit jaar dicht zal zijn wegens renovatie), maar ook in de lage landen kent Dickens een trouwe schare bewonderaars, verenigd in de Dickens Fellowship. Jeroen van Kan praat met leden van de Haarlemse afdeling, opgericht in 1956 door Nederlands meest prominente Dickensiaan: Godfried Bomans.

Voor de Rotterdamse beeldend kunstenaar Jeroen Jongeleen begint en eindigt een werk vaak op straat. Al zo’n twintig jaar beplakt, beschildert en verandert hij de stad en gebruikt hij gevonden voorwerpen als basis voor nieuwe kunst. Zijn laatste werk bestaat uit bij het straatvuil gevonden verweesde IKEA-kastjes, die Jongeleen bewerkte met teksten van blogs als GeenStijl en FOK.nl. Emmie Kollau loopt met hem rond in Amsterdam om over de straat als expositieruimte te praten. Daarna volgt ze hem bij het inrichten van zijn expositie No Style, reflections of public statements on art in Upstream Gallery, eveneens in Amsterdam. Hoe ervaart hij het contrast met de straat?

Audio

Cesare Pavese (1908-1950) geldt als een van de belangrijkste Italiaanse schrijvers van de vorige eeuw. Vrijwel al zijn boeken zijn intussen in het Nederlands vertaald, waaronder het prachtige dagboek, Leven als ambacht. Een van zijn romans bleef tot op heden onbekend in Nederland: Het grote vuur. Het is een boek dat hij schreef samen met schrijfster Bianca Garufi, en gaat over de relatie tussen Giovanni en Silvia. Jeroen van Kan praat met de vertalers Evalien Rauws en Luc de Rooy.

Audio

Kan een Nederlander nog iets nieuws ontdekken aan een landschapsschilderij? Maarten Westerveen gaat met die vraag langs bij het Gemeentemuseum in Den Haag en spreekt met Hans Jansen, conservator van het museum waar zojuist een tentoonstelling van Willem Maris (1844-1910) is geopend. Maris wordt gezien als één van de belangrijkste vertolkers van de Haagse School. En de enige die echt impressionistisch werkte, met felle kleuren en een los penseel.

Schilderes Jantien Jongsma baarde eerder opzien met haar Plattegrond van middelbare leeftijd. Nieuw werk van Jongsma is te zien in Museum Belvèdere in Heerenveen. In een alternatieve Elfstedentocht toont ze een getekende routekaart van haar leven, met als beeldbronnen volkskunst, historische kaarten en anderszins informele tekenkunst. Wim Noordhoek maakte met Jantien Jongsma een rondgang langs Harlingen-Amsterdam, een roman in tekeningen.

Audio

Ester Naomi Perquin belt een kort prozafragment door.

Het fotoboek Oeverlangen aan de Maas is het resultaat van de vele mijmertochten die John Lambrichts de afgelopen drie jaar maakte langs beide zijden van de snel veranderende Grensmaas. De foto’s vormen een ode aan de rivier en aan de geboortegrond van de omwonenden. Pacal Panis schreef er teksten bij. Het boek houdt een sfeer vast die aan het verdwijnen is of het roept die juist weer op. Maarten Westerveen maakte met fotograaf John Lambrichts een rit langs zowel de Belgische als Nederlandse zijde van de Maas.

Audio

De Nederlandse architect Hendrik Wijdeveld (1885-1987) wordt wel vergeleken met groter zieners als Frank Lloyd Wright en Le Corbusier. Hij ontwierp bijvoorbeeld een schacht van twintig kilometer naar het middelpunt van de aarde, maakte een plan voor de herbebossing van Nederland en ontwierp een nieuwe stadswijk met volkstheater in het Vondelpark. De theatervoorstelling Boven de stof duikt in de utopische wereld van Wijdeveld. Botte Jellema spreekt met regisseur Pieter van Terheijden en auteur Oscar Wyers.

Deze winter verscheen de bundel Eindelijk sneeuw waarin Arjan Peters, literair criticus van de Volkskrant, winterse verhalen, herinneringen en beschouwingen presenteert over bijvoorbeeld de Amsterdamse stadsgezichten van Willem Witsen, de tranen van mevrouw Dickens en het tragische einde van Robert Walser. Anton de Goede ging bij Arjan Peters langs om over Eindelijk sneeuw te praten.

Audio

Drie blanke jongetjes worden beroofd van hun mobieltje door een paar allochtone kinderen. Naar aanleiding van een krantenbericht onderzoekt de Zweedse regisseur Ruben Östlund de rol van huidskleur in diens provocerende film Play, die te zien is tijdens het International Film Festival Rotterdam. Eerder onderzocht hij met Involuntary (2008) al hoe groepsdruk werkt, zonder zich daar vanaf te maken met makkelijke antwoorden. Floortje Smit had een ontmoeting met Ruben Östlund.

Fotograaf Robin Utrecht is een van de fotografen die de wacht krijgt aangezegd bij het ANP, nu daar wordt gereorganiseerd. Utrecht reisde voor het ANP de hele wereld rond; zo was hij recent met de koninklijke familie mee bij het staatsbezoek in het het Midden-Oosten. Naast zijn werk voor het ANP heeft hij een goed lopende studio, maar voor nieuwsfotografen die aan het begin van hun carrière staan wordt het een stuk lastiger om rond te komen, verwacht hij. Botte Jellema praat met Robin Utrecht over zijn werk en de toekomst van de nieuwsfotografie.

Audio

De longlist voor de Europese Literatuurprijs 2012 is bekend. Op die lijst staan onder meer Alsof het voorbij is van Julian Barnes (vertaald door Ronald Vlek), Een noodlottig diner van Ismail Kadare (vertaald door Roel Schuyt) en Vader van Karl Ove Knausgård (vertaald door Marianne Molenaar). Jeroen van Kan neemt de lijst door met Maarten Asscher, een van de initiatiefnemers van de prijs.

Bijna ieder tienermeisje hunkert naar liefde en bijna ieder tienermeisje is onzeker. En als je niet aan het ideale vrouwbeeld voldoet en wel een veeleisende moeder hebt, wordt het er niet makkelijker op. De film Lena schetst een portret van een meisje dat hard moet vechten voor haar geluk. Sarina Vitta spreekt met de Belgische regisseur Christophe van Rompaey over zijn tweede speelfilm Lena, die voor het International Film Festival Rotterdam werd geselecteerd.

Audio

A.L. Snijders belt een ‘zeer kort verhaal’ door.

De nieuwe bundel van dichteres Annemarie Estor is een eigentijdse mythe in dichtvorm. In een duivels ritme wordt de liefdesgeschiedenis tussen de sater Izem en een jonge vrouw beschreven. Izem – half mens, half dier, half aards, half hemels – bezit bovenaardse charmes waarmee hij haar volledig in zijn macht krijgt. Jeroen van Kan praat met Annemarie Estor over haar bundel De oksels van de bok.

Audio

Muziekliefhebbers kunnen haar muziek niet goed typeren. Is het jazz, folk, blues, soul, of toch gewoon pop? De Britse singer-songwriter Liz Green is in elk geval geen doorsnee ‘meisje met gitaar’. Met een wonderlijk hese stem zingt ze kleine bescheiden liedjes. Eind vorig jaar verscheen haar debuut O, Devotion!. Muziekblad Mojo riep haar vorig jaar uit tot ‘Best New Act’. Laura Stek sprak met Green voorafgaande aan een kort optreden in een Amsterdamse platenzaak.

Het begon met een eenvoudig idee, toen Matthijs van der Ven de biografie van Bob Dylan las: Nederlandse muzikanten laten vertellen over hun invloeden. Over opvoeding, de eerste platen die ze kochten, coverbandjes waarin ze speelden. Het is inmiddels een enorm project geworden, met concerten, filmpjes, een cd, een website en nu ook een boek. Van der Vens eigen selectie van singers & songwriters komt aan bod, allen behorend tot de top van de Nederlandse alternatieve muziekwereld. Van Anne Soldaat, Ralph Mulder, Marike Jager, Jelle Paulusma tot Lucky Fonz III. Botte Jellema spreekt met Matthijs van der Ven over het project en gelijknamige boek Onder invloed.

Audio

I.M. Doeschka Meijsing (1947-2012)
In haar woonplaats Amsterdam is gisteravond de schrijfster Doeschka Meijsing overleden. Ze werd 64 jaar. Doeschka Meijsing schreef vele verhalen, gedichten, essays en romans. Ze debuteerde in 1974 met De hanen en andere verhalen. Voor haar laatste boek, de roman Over de liefde (2008), won Meijsing de AKO Literatuurprijs en de F. Bordewijkprijs. Tom van Deel, destijds redacteur van De Revisor, het blad waar zij vroeger vaak in schreef, haalt herinneringen op.

Een terugkerende discussie, in Nederland, is de hoofddoekkwestie. Op het International Film Festival Rotterdam gaat de speelfilm En op ’n goede dag in première, waarin een Marokkaans stel wordt geconfronteerd met een omstreden wet over het verbod op het dragen van hoofddoeken. De vrouw bedenkt een totaal onverwachte oplossing om de wet te omzeilen. Catherine van Campen spreekt met documentairemaker Heddy Honigmann over de speelfilm En op ’n goede dag.

Audio

Drie jongens in de Ardennen: hun zomer wordt een sprookjesachtig avontuur zonder ouders, zonder geld en op zeker moment ook zonder dak boven hun hoofd. De film ‘Les géants’ is een cinemascope gedraaide en poëtische vertelling in de geest van Mark Twain. Floortje Smit spreekt met de Belgische acteur en regisseur Bouli Lanners over de film die voor het International Film Festival Rotterdam werd geselecteerd.

In het Stadsmuseum Woerden opende afgelopen weekend de tentoonstelling ‘Uit goed hout gesneden’, met werk van zeven Nederlandse kunstenaars die houtsneden maken. Gijsbert van der Wal gaat in Enschede op atelierbezoek bij een van hen, de grafica Elsbeth Cochius. Behalve met haar eigen werk houdt Cochius zich ook bezig met de promotie van de grafische kunsten in het algemeen: jaarlijks geeft ze een grafiekkalender uit met originele prenten van collega-grafici.

Audio

Ester Naomi Perquin belt een kort prozafragment door.

De geschiedenis is een onuitputtelijke bron van inspiratie voor schrijvers. Hoe vrij voelt een door de wol geverfd auteur van biografieën zoals Annejet van der Zijl (bekend van onder meer Jagtlust en Sonny Boy) zich om de geschiedenis naar haar hand te zetten? En hoe verdiepte Said el Haji zich voor zijn nieuwe roman De aankondiging in het Mekka van vóór het ontstaan van de islam? Op Writers Unlimited voerden Jeroen van Kan en Lotje IJzermans een gesprek met de schrijvers Annejet van der Zijl en Said el Haji over de geschiedenis als leidraad en inspiratiebron voor het schrijven.

Audio

Het dansduo Drew Jacoby en Rubinald Pronk stelt zich ten doel om een vernieuwende fusion van dans, visuele kunst en fashion te presenteren. Drew Jacoby The Dance Goddess en Rubinald Pronk Holland’s Sexiest Ballet Dancer Ever zijn nu op het Holland Dance Festival te zien. Laura Stek praat met Rubinald Pronk over de choreografieën van Jacoby&Pronk.

Oud-danseres, NRC-dansrecensent en festivalganger Ine Rietstap staat stil bij de twee dansers en choreografen die de afgelopen week van ons heengingen: Ton Lutgerink (1946-2012) en Rudi van Dantzig (1933-2012).

Tussendoor is er muziek van zangeres Sonja van Hamel , die een akoestisch optredens zal verzorgen. Van Hamel studeerde aan de Rietveld-academie en bracht afgelopen jaar haar album Transcendental Man uit. Haar optredens zijn een concept dat ze ‘Draw Clips’ noemt. De nummers zijn geïllustreerd met haar eigen tekeningen, die bewegen en meegaan met de muziek. Het resultaat is een real time live video, die te zien is op een scherm achter de band.

Audio

Alida Dors ontwikkelde zich in de afgelopen tien jaar van een hiphopdanseres naar een choreograaf van nieuwe bewegingsstijlen. In Den Haag geeft ze een workshop die is toegepast op de voorstelling Living apart Together, die ook te zien is tijdens het Holland Dance Festival. Ook de Braziliaan Samir Calixto biedt ‘masterclasses’. Hij heeft een meer klassieke achtergrond en ontwikkelde zich zowel als autodidact als door de samenwerking met de vele choreografen die hij in Europa ontmoette. Botte Jellema praat met de twee choreografen over (onder meer) de workshops die ze geven.
De samenwerking tussen choreograaf Conny Janssen en Codarts Rotterdam krijgt een vervolg met de voorstellingMeer ruis. Ze selecteerde voor deze voorstelling tien jonge, eigenzinnige dansers die met elkaar een spannende afspiegeling van de maatschappij vormen. Laura Steek vraagt aan Conny Janssen wat deze nieuwe generatie dansers onderscheidend maakt. Welke danstaal spreken zij? Welke energie moet er vanuit gaan?

Audio

In het werk van de Libanese journalist, vertaalster en dichteres Joumana Haddad breekt ze een lans voor de seksuele bevrijding van de Arabische vrouw – maar veroordeelt ze ook westerse clichébeelden. Op Writers Unlimited sprak Jeroen van Kan met haar over het schrijven over seks, de verkrampte reacties van (sommige) mannen en hun ‘je m’en fou’-houding ten opzichte van conservatieve lezers.

In de film ‘Nick’ volgen we de intelligente en grillige Nick die als chef-kok in een restaurant werkt. Hij worstelt met het leven dat hij leidt. Als hij door zijn vriendin aan de kant is gezet en op zijn werk ontslagen, besluit hij op zoek te gaan naar truffels in Kroatië. In de uitgestrekte Kroatische bossen komt hij tot rust in een onverwachtse ontmoeting. Sarina Vitta gaat in gesprek met regisseur Fow Pyng Hu n.a.v. zijn derde speelfilm ‘Nick’ die tijdens het International Film Festival Rotterdam in première gaat.

Audio

Vanavond wordt bekend gemaakt aan welke dichter de VSB Poëzieprijs 2012 zal worden toegekend, de prijs voor de beste Nederlandstalige dichtbundel van het afgelopen jaar. Tijdens Writers Unlimited voerde Jeroen van Kan een gesprek met alle genomineerde dichters: Peter Ghyssaert, Jan Lauwereyns, Willem Jan Otten, Erik Spinoy en Anne Vegter. In De Avonden wordt na afloop van het gesprek de winnaar van de VSB Poëzieprijs 2012 bekendgemaakt.

Thomas Verbogt belt een kort verhaal door.

Audio

“Het wordt zo een postmoderne hutspot, hipdoenerij van museumbobo’s.” Dat zei SP-tweedekamerlid Jan Marijnissen drie jaar geleden over de plannen voor het Nationaal Historisch Museum. Hij vond dat de directeuren er een potje van maakten. Marijnissen was een van de initiatiefnemers van het NHM. De huidige staatssecretaris van Cultuur heeft een streep door de plannen gezet en de organisatie is begin deze maand ontmanteld. Documentairemaker Michiel van Erp heeft drie jaar lang de ontwikkelingen gefilmd en later op deze avond wordt zijn film in Het Uur Van De Wolf uitgezonden. Botte Jellema praat met Van Erp over Postmoderne Hutspot.

(Exhibiting) Baroque Bodies is een multidisciplinair festival in De brakke grond in Amsterdam, geïnspireerd op het decadente maar tragische leven van de zeventiende-eeuwse libertijn John Wilmot, the Earl of Rochester. Hij was dichter, pornograaf, intellectueel en hofnar aan het hof van Charles II. Rochester was een spiegel van de obsessies van zijn tijd: erotiek, lust, atheïsme, wetenschap, lichamelijkheid, theatraliteit, transgressie en barokke sensualiteit. Maar is de decadente, bandeloze wereld van Rochester niet in verregaande mate ook onze wereld? Katharina Smets spreekt met Inger Leemans, hoogleraar in de cultuurgeschiedenis aan de VU Amsterdam, en Stef Lernous, regisseur van theatergezelschap Abattoir Fermé, over het festivalthema waarbij theatermakers, performers, beeldend kunstenaars, muzikanten en schrijvers de (on)gelijkenissen opzoeken.

Audio

Africa at the Tropenmuseum is het derde deel in een serie van tien boeken, die elk een deel van de vaste collectie van het Tropenmuseum belichten in woord en beeld. Welke verhalen gaan er schuil achter de voorwerpen, welke rol speelden ze in de toenmalige samenleving en hoe werden ze verzameld en gepresenteerd? Anton de Goede ging op bezoek bij het museum waar Paul Faber, conservator sinds 1997, hem stukken uit de Afrikaanse collectie toont.

De poëtische film I’m Still Alive vertelt het verhaal van Jadwiga Kubis Waslicka (1919), een oude Poolse dame. Armoede, katholicisme, communisme en fascisme hebben haar opgejaagd door Polen, Duitsland, Engeland en Nederland. Op hoge leeftijd keert ze uiteindelijk terug naar haar moederland. In Warschau, haar geboortestad, voert ze een eenzame strijd tegen het verval van haar lichaam. Filmmaker Peter van Houten volgde haar elf jaar lang met zijn camera. Lotje IJzermans praat met hem over de film I’m Still Alive, die voor het International Rotterdam Film Festival 2012 werd geselecteerd.

Audio

De Vlaamse striptekenares Inge Heremans, oftewel Inge Liesbeth Alfonsina Heremans (ILAH), oogst sinds midden jaren negentig succes met het stripfiguurtje Cordelia. Haar strip Cordelia is te lezen in De Morgen. Hierin neemt ze vooral de vaak moeizame verhouding tussen mannen en vrouwen op de hak. Op Writers Unlimited sprak Lotje IJzermans met ILAH over de taboes die ze met haar strip Cordelia doorbreekt.

Niet vaak leidt de verschijning van een film tot discussies over het feministische gehalte ervan. Wel bij de nieuwe film The Girl with the Dragon Tattoo van regisseur David Fincher, de Amerikaanse verfilming van Stieg Larsson’s bestseller Mannen die vrouwen haten. Het vrouwelijke personage in de film, hacker, goth en wraakzuchtig verkrachtingsslachtoffer Lisbeth Salander, gespeeld door Rooney Mara is op geen enkele manier vergelijkbaar met de vaak zo stereotype vrouwenrollen in andere films. Maar waarom is zij nog steeds een uitzondering, vraagt filmrecensent Ronald Rovers zich af. En waarom zijn er zelden ‘normale’ vrouwen met diepgang in Hollywoodfilms te zien? Emmie Kollau praat met Ronald Rovers en Maryn Wilkinson, die promoveert op genderrepresentatie in films aan de UvA, over vrouwen in films.

Audio

Arnon Grunberg leest – waar ook ter wereld – zijn wekelijkse kroniek voor.

Kopano Matlwa is de rijzende ster van de Zuid-Afrikaanse literatuur en een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de ‘coconut-generatie’: jongeren die moeten laveren tussen hun zwarte afkomst en deelname aan de blanke maatschappij. Coconut is ook de titel van haar eerste roman, die gaat over de zoektocht van zwarte Zuid-Afrikanen naar hun nieuwe identiteit in de post-apartheid samenleving. Op Writers Unlimited sprak Tjitske Mussche met Kopano Matlwa. Kunnen we leren van de geschiedenis of is de mensheid gedoemd altijd dezelfde fouten te blijven herhalen? Bracht de Waarheid- en Verzoeningscommissie in Zuid-Afrika de verzoening dichterbij of juist wrok en verdeeldheid?

Audio

Bejan Matur is een Turkse dichteres en schrijfster van Koerdische afkomst. Als columniste van de Engelstalige krant Zaman schrijft Matur regelmatig over de Koerdische kwestie. In een gesprek met Jeroen van Kan vertelt Bejan Matur over haar werk, haar politieke stellingname en haar literair engagement.

Rodaan Al Galidi werd geboren in een klein dorpje in Irak. Na zijn studie ontvluchtte hij in 1992 zijn land. In 1998 kwam hij als asielzoeker in Nederland terecht. Inmiddels zijn er vijf dichtbundels, vier romans en drie boeken met columns van hem verschenen. Chika Unigwe is een Belgische schrijfster van Nigeriaanse afkomst. Behalve romans schrijft ze ook poëzie, kinderboeken, educatieve boeken en korte verhalen. Maarten Westerveen praat met de twee auteurs over het schrijven in je tweede taal.

De Arabische Lente maakt warme gevoelens los in Nederland. Misschien verlangen we heimelijk ook wel naar een Nederlandse Lente. Hoe zou Nederland er na zo’n lente uit moeten zien? Actrice en schrijfster Nazmiye Oral en schrijver Kader Abdollah vertellen het aan Jeroen van Kan.

Audio

Hadjar Benmiloud heeft een Nederlandse moeder en een Algerijnse vader. Sinds 2008 is ze vaste columniste van het dagblad Metro. Haar bravoure en arrogante houding leverden haar naast lof ook doodsbedreigingen op. In hoeverre heeft dat haar schrijven beïnvloed? Maarten Westerveen vraagt het haar.

Hoe kan het gebeuren dat de ooit zo optimistische leiders in Afrika, na de onafhankelijkheid van hun landen, stuk voor stuk dictators werden? Jeroen van Kan praat erover met de Egyptische journaliste en schrijfster Mansoura El Eldin. Ze nam deel aan de Twitterrevolutie op het Tahrirplein in Caïro en ze deed er verslag van in The New York Times.

Ghalia Benali groeide op in Tunesië. Ze zingt, acteert, schrijft, danst en is beeldend kunstenaar. Met haar huidige theatertour brengt ze een hommage aan de grote Oum Kalthoum, de in 1975 overleden Egyptische zangeres staat vandaag de dag nog steeds bekend als de stem van de Arabische wereld. Ghalia Benali vertolkt enkele liederen van Oum Kalthoum, en legt aan Maarten Westerveen uit wat haar muziek zo bijzonder maakt.

Audio

Als de vader van Wilfried overlijdt, weet hij niet waar hij hem moet begraven. De familie van zijn moeder weigert hem in het familiegraf waarop Wilfried besluit zijn vader een laatste rustplaats te geven in diens vaderland Libanon. Tijdens zijn zoektocht naar een rustplaats voor zijn vader in het door oorlog getekende land maakt Wilfried vrienden en hoort verhalen over oorlog en haat. Wilfried wordt gespeeld door Gouden kalf winnaar Nasrdin Dchar. Voor Kust (oorspronkelijke titel: Littoral) ontving Wajdi Mouawad in 2005 de prestigieuze Prix Molière als beste Franstalige auteur. Die prijs weigerde hij als protest tegen de onverschilligheid van theaterdirecteuren en intendanten tegenover actuele theaterteksten. Botte Jellema spreekt de makers van de voorstelling van het Ro Theater.

Kunstschrift, een tweemaandelijks verschijnend tijdschrift over kunst en kunstgeschiedenis, besteedt in het nieuwe nummer ruim aandacht aan negentiende-eeuwse Duitse kunst, die niet lang geleden lelijk werd gevonden, en zelfs ‘fout’ werd genoemd, maar die zowaar weer in de belangstelling staat. Gedoeld wordt op namen als Anselm Feuerbach, Arnold Böcklin, Max Klinger, Franz von Stuck. Henk van Os maakte in 1973 voor het eerst een tentoonstelling van bedoelde soort kunst in het Groninger Museum en werd toen voor idioot uitgemaakt en erger. Wie of wat bepaalt de geschiedenis van de goede smaak? Anton de Goede ontmoet Henk van Os, universiteitshoogleraar op het gebied van kunst en samenleving aan de Universiteit van Amsterdam.

Audio

Wordt er eigenlijk nog veel geëtst, vandaag de dag? Welke Nederlandse kunstenaars werken met de eeuwenoude etstechniek, en wat krijgen ze in deze snelle tijd met die ‘slow art’ voor elkaar? Show Yourself: Going To The Etch in Pictura in Dordrecht (te zien tot en met 12 februari) is de eerste in een reeks tentoonstellingen over het etsen in de hedendaagse Nederlandse kunst. Gijsbert van der Wal spreekt in Dordrecht met de initiatiefnemers, beeldend kunstenaars Cornelie Samsom en Laura Casas Valle.

In het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam is een bijzondere installatie van de Franse kunstenaar Christian Boltanski te zien Chance bestaat uit een groot bouwwerk van steigers waarin enorme filmrollen draaien. Boltanski monteerde hierop zwart-wit gezichten van kinderen en ouderen die door de installatie bewegen als in een oneindige loop. Twee elektronische tellers houden het aantal geboortes en sterfgevallen in de wereld bij. Chance maakt onderdeel uit van ZWART/WIT, een nieuwe serie van het Nederlands Fotomuseum. Botte Jellema praat over deze serie met curator Anne van der Zwaag en Ruud Visschedijk, directeur van het Nederlands Fotomuseum.

Audio

Een bijdrage van Jeroen van Kan.

In 2010 opende zijn speelfilm Tirza het Nederlandse Film Festival. En nu komt Rudolf van den Berg met zijn langverwachte speelfilm Süskind, naar het waargebeurde verhaal van de Joodse verzetsheld Walter Süskind die tijdens de Tweede Wereldoorlog werkzaam was voor de Joodsche Raad. Hij speelde een gevaarlijk dubbelspel met de SS’er Aus der Fünten, waardoor hij zo’n duizend Joodse kinderen heeft kunnen redden van deportatie. De film, met Jeroen Spitzenberger in de rol van Süskind, draait vanaf morgen in de bioscoop. Sarina Vitta spreekt met regisseur Rudolf van den Berg over zijn nieuwe speelfilm Süskind.

Audio

Thomas Verbogt belt een kort verhaal door.

Niemand in de stad is de opvolger van Dagen van gras, dat in 2010 verscheen en werd verfilmd door Thomas Kaan. In zijn nieuwe roman volgen we de achttienjarige Philip Hofman. Als hij in Amsterdam gaat studeren, betrekt hij een kamer in het Weeshuis, een statig pand aan de Prinsengracht waar twaalf studenten een vrijplaats hebben gecreëerd, buiten het blikveld van hun ouders, de universiteit en de maatschappij. Het Weeshuis is hun wereld binnen de wereld. Jeroen van Kan praat met Philip Huff over zijn nieuwe roman.

Audio

Komende zaterdag opent in museum Het Rembrandthuis in Amsterdam een bijzondere tentoonstelling: Meesterwerken uit de Hamburger Kunsthalle. Met ruim honderd 17e eeuwse tekeningen van Nederlandse kunstenaars, onder andere van Rembrandt, maar ook meesterwerken van diverse voorgangers en tijdgenoten worden tentoongesteld. Catherine van Campen doet verslag van het inrichten van de tentoonstelling door curator Leonore van Sloten van Het Rembrandthuis.

Per 1 maart wordt Lisette Pelsers, nu nog directeur van het Rijksmuseum Twenthe, de nieuwe directeur van het Kröller Müller in Otterlo, in het Nationaal park de Hoge Veluwe. Ze wordt dus een opvolgster van Hélène Kröller-Müller. Kröller Müller is het grootste beeldende kunstmuseum buiten de randstad, met een fameuze beeldentuin en jaarlijks 300.000 bezoekers. Maar ook daar zijn bezuinigingen aan de orde. Wat blijft er over van haar idealen? Wat zijn haar plannen? Wim Noordhoek sprak Lisette Pelsers op de Hoge Veluwe.

Audio

In een tijd van krimpende cultuursubsidies en een oplaaiende discussie over de plaats van kunst in onze samenleving, wijdt Discordia een aantal voorstellingen aan een van de grote Russische toneelvernieuwers: Konstantin Stanislavski (1863-1938). Hij werd vooral bekend door de naar hem vernoemde ‘ingeleefde’ acteermethode, maar hij gaf tevens leiding aan een grote theatercoöperatie met aandeelhouders en lage toegangsprijzen. Met ingang van vanavond is het eerste deel van de Stanislavski-reeks te zien: Ik word geboren. Anton de Goede praat over de voorstelling met Discordia-oprichter Jan Joris Lamers.

Op 15 oktober 2011 staan er honderden mensen in het centrum van Amsterdam. In navolging van Occupy Wall Street staat men op het Beursplein om te protesteren tegen de misstanden in de wereld. Door de graai-economie en de daaropvolgende dreigende ineenstorting van het wereldwijde economische systeem blijkt de onvrede en frustratie ook in Nederland aanwezig. Ook deze groep mensen noemt zich Occupy en is actiebereid: klaar voor bezetting. Aliona van der Horst maakte samen met maar liefst zes andere regisseurs een tweedelige documentaire over de actievoerders van Occupy Amsterdam tijdens de acht weken durende bezetting van het Beursplein, Occupy Amsterdam de Film. Zeven kapiteins op een schip; hoe maak je met zoveel regisseurs een documentaire? Catherine van Campen vraagt het aan regisseur Aliona van der Horst.

Audio

“Dat het tijdschrift al tien jaar bestaat mag toch een klein wonder heten.” Dat schrijft dichter Menno Wigman op de website van Tirade. Hij heeft het over het poëzietijdschrift Awater dat dit jaar een jubileum te vieren heeft. Jeroen van Kan praat met voormalig hoofdredacteur Thomas Möhlmann. Gerrit Komrij, de geestelijk vader van het blad, zei toen hem tien jaar geleden het eerste exemplaar werd overhandigd: “Nooit zag ik Awater zo van nabij.”

In het nieuws volgen de Griekse tragedies, Hollandse kluchten en Italiaanse soaps elkaar in hoog tempo op. Orkaters vaste schrijvers- en acteursduo Geert Lageveen en Leopold Witte dompelde zich maandenlang onder in de wereld van de media. Met de theatervoorstelling Breaking the News brengen zij een spel dat wordt bepaald door de waan van de dag en de strijd om de kijkcijfers, in een wereld vol ronkende quotes, hijgerige jingles, jachtige samples en de afgemeten soundbites van rockband Susies Haarlok. Emmie Kollau spreekt met Geert Lageveen en Leopold Witte over de voorstelling Breaking the News van Orkater.

Audio

Arnon Grunberg leest – waar ook ter wereld – zijn wekelijkse kroniek voor.

Zonder tijd te verliezen is de tweede roman van Daan Heerma van Voss. Voor Daniël en Xander is het hun eerste vriendschap. De buurt- en leeftijdgenoten trekken met elkaar op zoals dieren dat doen, simpelweg omdat het met z’n tweeën minder gevaarlijk is dan alleen. Na hun schooltijd vertrekken de zelfverklaarde bondgenoten naar Italië, waar Daniël valt voor de Zuid-Afrikaanse Sophie, zijn eerste meisje. Hun liefde is nu eens licht, uitnodigend en intiem, dan weer donker en koel. Wanneer Xander plotseling verdwijnt, kan Daniël niet anders dan naar hem op zoek gaan. Jeroen van Kan praat met Daan Heerma van Voss over zijn nieuwe roman.

Audio

Storytelling wordt steeds populairder. Mensen blijken graag hun persoonlijke en gênante voorkeuren en anekdotes te willen delen via podcasts of speciale avonden. De oorsprong ligt in New York waar de Amerikaanse acteur en stand-up comedian Kevin Allison de drijvende kracht is achter The Risk Show, een Amerikaans programma (en tevens podcast) waar mensen persoonlijke, waargebeurde verhalen vertellen. Maarten Westerveen had een ontmoeting met Kevin Allison en vroeg hem het succes van storytelling te verklaren.

De Friese schilder Christiaan Kuitwaard (1965) schildert stillevens, interieurs en landschappen, maar altijd met de mentaliteit van een stillevenschilder: als je goed kijkt, is er zelfs in de meest onbeduidende onderwerpen heel veel te beleven. Al was het maar vanwege de verhouding van licht en schaduw. Kuitwaard exposeert vanaf dit weekend zowel in Museum Belvédère in Heerenveen als bij Galerie Smarius in Gorredijk. Gijsbert van der Wal ging bij Kuitwaard op atelierbezoek.

Audio

Ester Naomi Perquin belt een kort prozafragment door.

Met het fotoboek Eversteijn, bokser & herenkapper 1949-1983 brengt documentair fotograaf en filmmaker Carel van Hees een eerbetoon aan de Rotterdamse bokskampioen Cor Eversteijn. Carel van Hees toont door middel van zijn eigen zwart-wit foto’s en veel origineel beeldmateriaal het korte maar bewogen leven van de bokser, zowel binnen als buiten de ring. Eversteijn was een bokser die tot het uiterste ging, en een herenkapper en dandy. Ook de schaduwzijde van Eversteijn’s karakter komt aan bod: zijn stuurloosheid, de strijd met de roem en de periodes van verdwijning en het drankmisbruik die daarbij hoorden. Maarten Westerveen spreekt met Carel van Hees over het leven van Cor Eversteijn.

Audio

Twee vrouwen verdwijnen van de wereld. Ze zijn het leven zat en kiezen voor een geruisloze persoonlijke aardverschuiving. Anne Gehring en Vera Ketelaars brengen dit verhaal in de voorstelling Kelder. Ze speelden het eerder al op het Amsterdam Fringe Festival, en de voorstelling werd toen lovend ontvangen. Dit weekend spelen ze hun voorstelling nog een keer in het Rozentheater in Amsterdam. Botte Jellema zocht ze op bij de repetities.

Het boek Coffee Company is een verhaal over twee pratende mannen in een zwijgend café, waarin onder de oppervlakte soms peilloze diepten zichtbaar worden. In hun gesprekken tussen de lattes en de laptops gaan ze in op vragen als: wat maakt ons tot wat we zijn? Hoe belangrijk kan één toevallige ontmoeting zijn? Kortom: wat maakt dat we ons mislukt of geslaagd voelen in het leven? Anton de Goede in gesprek met uitgever, ex-criticus en schrijver Reinjan Mulder over zijn roman Coffee Company.

Audio

Het monumentale boek Contactafdrukken, een fotografie-boek over 69 Magnum-fotografen, verschijnt op het moment waarop de overstap naar de digitale fotografie de contactafdruk tot een uitstervend verschijnsel dreigt te maken. De Magnumfotografen hebben meer dan zeventig jaar geschiedenis gedocumenteerd: van gebeurtenissen als de landingen in Normandië door Robert Capa en de rellen in Parijs in 1968 door Bruno Barbey, tot portretten van Che Guevara door René Burri en de inwoners van New York door Bruce Gilden. Catherine van Campen bladert samen met fotograaf en schrijver Hans Aarsman het boek door.

Een groot acteertalent krijgt onder het Nazi-regime in de jaren ’30 in Hamburg alle kansen. Hij speelt jarenlang de rol van de duivel Mephisto in het voorgeschreven Faust van Goethe. De acteur hoop zo van binnenuit een tegengeluid te kunnen laten horen, maar wordt toch langzaam troetelkind en speelbal van de politieke macht. Schrijver Klaus Mann baseerde zijn beruchte roman Mephisto (1936) op ware gebeurtenissen. Erik-Ward Geerlings maakte er voor Toneelgroep Maastricht een nieuwe bewerking van. Botte Jellema spreekt regisseur Arie de Mol en acteur Olaf Malmberg tijdens de voorbereidingen voor de voorstelling Mephisto in het theater van Kerkrade.

Audio

De One Night Stand film Entre Nosotros werd eerder dit jaar tijdens het Nederlands Film Festival genomineerd voor ‘beste debuutfilm’. Een hechte Zuid-Amerikaanse familie- en vriendengroep komt bij elkaar op een afscheidsfeestje in een klein flatje in Amsterdam om afscheid te nemen van Diego, die met zijn zoontje terugkeert naar Chili. Sarina Vitta spreekt met regisseur Paloma Aguilera Valdebenito n.a.v. de film Entre Nosotros, waarin een bijzondere rol is weggelegd voor haar vader.

De Engelse recensiesite The Omnivore gaat jaarlijks een prijs geven aan de schrijver van de kwaadste, scherpste of grappigste boekbespreking van het jaar. De Hatchet Job of the Year Award gaat die onderscheiding heten. De prijs bestaat uit een jaarvoorraad ingemaakte garnalen. De eerste uitreiking is op 7 februari, en zowel de recensent als het slachtoffer worden uitgenodigd voor de ceremonie. Jeroen van Kan praat met schrijver en recensent Arie Storm over de prijs en over de vraag of een Nederlandse variant denkbaar is.

Audio

Thomas Verbogt belt een kort verhaal door.

Dichter, vertaler en bloemlezer Menno Wigman publiceerde negen bundels, stelde in 2009 De droefenis van copyrettes samen, een keuze uit zijn eigen werk, en komt nu met een nieuwe bundel: Mijn naam is Legioen. In deze bundel kijkt hij terug op de eerste tien jaar van de eenentwintigste eeuw. Met gedichten over onder meer chatrooms, porno, tuincentra, massavaccinaties en jeugdvandalisme. Jeroen van Kan praat met Menno Wigman.

Audio

Tussen kerst en oud en nieuw werd bekend dat de jaarlijkse Stripschapprijs naar Eric Heuvel gaat. De tekenaar is het meest bekend vanwege zijn historische strips over de Tweede Wereldoorlog, zoals De ontdekking en De zoektocht. Verder tekende Heuvel de avonturenstrip January Jones voor het striptijdschift Eppo. Ook verstripte hij Toen was geluk nog heel gewoon en is hij een van de meest succesvolle reclametekenaars van Nederland. Hoewel Eric Heuvel de prijs pas in maart echt in ontvangst neemt, tijdens De Stripdagen in Gorinchem, sprak Floortje Smit nu vast met hem in zijn atelier in Zaandam.

In Heemstede aan de Bleekersvaartweg heeft de graficus Willem Snitker in een eeuwenoud gebouwtje zijn atelier, tevens galerie, genaamd De Bleeker. De bleekerijen kennen we van de schilderijen van Ruisdael. Een oud handwerk waar je het zuivere water voor nodig had dat onder de duinen vandaan komt. Willem Snitker is ook een handwerksman, die gedichten en verhalen past bij zijn grafisch werk, en omgekeerd. Hij werkt aan een langlopende serie waaraan dit jaar nog o.a. P.F.Thomése en Menno Wigman bijdroegen. Wim Noordhoek ging bij hem langs.

Audio

Vorige week overleed de Amerikaanse fotografe Eve Arnold op 99-jarige leeftijd. Ze werd misschien wel het bekendst van de foto’s die ze van Marilyn Monroe maakte. Ze maakte zowel portretten, als modefoto’s en deed aan fotojournalistiek. Ze was aangesloten bij het prestigieuze fotografencollectief Magnum Photos. De fotograven Eddy Posthuma de Boer (1931) en Daniel Cohen (1979) staan stil bij het overlijden van de Amerikaanse fotografe Eve Arnold. Arnolds echte naam was overigens Cohen. Hoe kijkt Daniel Cohen, maker van het opmerkelijke project My name is Cohen (.com), aan tegen deze naamsverandering? Anton de Goede spreekt met de twee fotografen.

Filmmaker Jessica Gorter heeft zich met haar werk vooral toegelegd op post-Sovjet Rusland. Dat deed zij eerder in films als Piter en Ferryman Across the Volga. Ook het onderwerp van haar nieuwste film 900 Dagen, die op het afgelopen IDFA de prijs voor de ‘beste Nederlandse documentaire’ ontving, is geworteld in de Russische historie. In de documentaire wordt het beleg van Leningrad tijdens de Tweede Wereldoorlog behandeld. De film geeft een indringend beeld van de worsteling van enkele overlevenden met de heldenmythe die er door de autoriteiten van gemaakt is, en die in schril contrast staat met en de gruwelijke werkelijkheid waarover zij al die jaren niet mochten spreken. Lotje IJzermans spreekt met filmmaker Jessica Gorter over haar film 900 Dagen.

Audio

Als Umberto Eco een Nederlander was geweest, dan had hij ongetwijfeld een abonnement gehad op Boekenpost, een tijdschrift voor liefhebbers van boeken (en vooral ook curiosa om boeken heen), prenten en stripboeken. In het nummer dat nu net verschenen is bijvoorbeeld besteedt het tijdschrift aandacht aan de prenten van architect Pierre Cuypers (bekend onder meer van het Centraal Station en het Rijksmuseum in Amsterdam), de brieven van uitgever Geert van Oorschot en het fenomeen vloeiboek. Het artikel daarover is geschreven door hoofdredacteur Janneke van der Veer en Jeroen van Kan praat met haar.

Theatermaakster en dichteres Marjolijn van Heemstra en de Indiase acteur Satchit Puranik zagen als kleine kinderen ieder in hun deel van de wereld de verfilming van het heilige hindoeïstische boek Mahabharata door regisseur Peter Brook (in 1989). Beiden waren onder de indruk van het epische verhaal vol Hindu-goden en helden, maar vooral van de optimistische visie op de mensheid van de regisseur. Veel Indiers dachten daar echter anders over. Zij vonden dat een Westerse regisseur niet zomaar aan de haal mocht gaan met hun heilige boek. Van Heemstra onderzocht voor haar nieuwe theatervoorstelling Mahabharata wat er vele bomaanslagen, kapingen en oorlogen later overblijft van het ideaal van de film en toetst haar eigen idealen aan de werkelijkheid in India.

Audio

Arnon Grunberg leest – waar ook ter wereld – zijn wekelijkse kroniek voor.

De politiek-historische roman Cornelia, moeder van de Gracchen biedt het meeslepende relaas van Cornelia, dochter van Scipio Africanus, de overwinnaar van Carthago. Ze blikt terug op haar leven en dat van haar zonen Tiberius en Gaius. Zij gingen de boeken in als de Gracchen en waren de revolutionairen van hun tijd. De beschrijvingen zijn gebaseerd op historische feiten en gebeurtenissen. Met de recente discussies over de neergang van de democratieën in het Westen en de financiële schandalen wint het verhaal van de Gracchen opnieuw aan actualiteit. Jeroen van Kan praat met Joost Douma over zijn debuutroman Cornelia, moeder van de Gracchen.

Audio

In opdracht van De Avonden schreven twintig schrijvers een verhaal over deze bijzondere periode van het jaar. In de studio dragen de schrijvers het verhaal voor en wordt hen enkele vragen voorgelegd. Tussendoor is er veel muziek, uitgekozen door het legendarische duo Stoffer en Bentz. Vandaag zijn Rascha Peper en Merijn de Boer te gast.

Audio

In opdracht van De Avonden schreven twintig schrijvers een verhaal over deze bijzondere periode van het jaar. In de studio dragen de schrijvers het verhaal voor en wordt hen enkele vragen voorgelegd. Tussendoor is er veel muziek, uitgekozen door het legendarische duo Stoffer en Bentz. Vandaag zijn Rascha Peper en Merijn de Boer te gast.

Audio

In opdracht van De Avonden schreven twintig schrijvers een verhaal over deze bijzondere periode van het jaar. In de studio dragen de schrijvers het verhaal voor en wordt hen enkele vragen voorgelegd. Tussendoor is er veel muziek, uitgekozen door het legendarische duo Stoffer en Bentz. Vandaag zijn schrijvers A.L. Snijders en Franca Treur te gast.

Audio

In opdracht van De Avonden schreven twintig schrijvers een verhaal over deze bijzondere periode van het jaar. In de studio dragen de schrijvers het verhaal voor en wordt hen enkele vragen voorgelegd. Tussendoor is er veel muziek, uitgekozen door het legendarische duo Stoffer en Bentz. Vandaag zijn schrijvers A.L. Snijders en Franca Treur te gast.

Audio

In opdracht van De Avonden schreven twintig schrijvers een verhaal over deze bijzondere periode van het jaar. In de studio dragen de schrijvers het verhaal voor en wordt hen enkele vragen voorgelegd. Tussendoor is er veel muziek, uitgekozen door het legendarische duo Stoffer en Bentz. Vandaag zijn schrijvers Esther Gerritsen en Gerard van Emmerik te gast.

Audio

In opdracht van De Avonden schreven twintig schrijvers een verhaal over deze bijzondere periode van het jaar. In de studio dragen de schrijvers het verhaal voor en wordt hen enkele vragen voorgelegd. Tussendoor is er veel muziek, uitgekozen door het legendarische duo Stoffer en Bentz. Vandaag zijn schrijvers Esther Gerritsen en Gerard van Emmerik te gast.

Audio

In opdracht van De Avonden schreven twintig schrijvers een verhaal over deze bijzondere periode van het jaar. In de studio dragen de schrijvers het verhaal voor en wordt hen enkele vragen voorgelegd. Tussendoor is er veel muziek, uitgekozen door het legendarische duo Stoffer en Bentz. Vandaag zijn schrijvers Dirk van Weelden en Gustaaf Peek te gast.

Audio

In opdracht van De Avonden schreven twintig schrijvers een verhaal over deze bijzondere periode van het jaar. In de studio dragen de schrijvers het verhaal voor en wordt hen enkele vragen voorgelegd. Tussendoor is er veel muziek, uitgekozen door het legendarische duo Stoffer en Bentz. Vandaag zijn schrijvers Dirk van Weelden en Gustaaf Peek te gast.

Audio

In opdracht van De Avonden schreven twintig schrijvers een verhaal over deze bijzondere periode van het jaar. In de studio dragen de schrijvers het verhaal voor en wordt hen enkele vragen voorgelegd. Tussendoor is er veel muziek, uitgekozen door het legendarische duo Stoffer en Bentz. Vandaag zijn schrijvers Christine Otten en Philip Huff te gast.

Audio

In opdracht van De Avonden schreven twintig schrijvers een verhaal over deze bijzondere periode van het jaar. In de studio dragen de schrijvers het verhaal voor en wordt hen enkele vragen voorgelegd. Tussendoor is er veel muziek, uitgekozen door het legendarische duo Stoffer en Bentz. Vandaag zijn schrijvers Christine Otten en Philip Huff te gast.

Audio

Ester Naomi Perquin (1980) werkte in de gevangenis en publiceerde gedichten in De Tweede Ronde en Tirade. Ze debuteerde in het voorjaar van 2007 met de bundel ‘Servetten halfstok’, in 2008 verscheen haar tweede bundel ‘Namens de ander’. Haar verhaal voor ‘De Donkere Dagen’ is getiteld: ‘Zolang iedereen zich maar thuisvoelt’.

Audio

Elke Geurts (1973) schreef toneelstukken en hoorspelen. In 2008 debuteerde ze met de verhalenbundel ‘Het besluit van Dola Korstjens’, in 2010 gevolgd door de bundel ‘Last mens’. Haar verhaal voor ‘De Donkere Dagen’ is getiteld: ‘Dood is dood’.

Audio

Don Duyns (1967) is theatermaker, schrijver, regisseur en schrijfdocent. Hij schreef talloze toneelstukken voor gezelschappen als het RO Theater, Zuidelijk Toneel Hollandia en mugmetdegoudentand. Ook schreef hij boeken als Een gelukkige jeugd en Buigen. Zijn verhaal voor De Donkere Dagen is getiteld: In vuur en vlam.

Audio

Maartje Wortel (1982) publiceerde verhalen in literaire tijdschriften als Passionate, De Brakke Hond en De Gids en debuteerde in 2009 met de verhalenbundel Dit is jouw huis. Dit jaar verscheen haar debuutroman Half mens. Haar verhaal voor De Donkere Dagen is getiteld: Souvenirs.

Audio

Gerbrand Bakker (1962) is schrijver en hovenier. Zijn roman Boven is het stil is vele malen bekroond. Na zijn tweede roman Juni verscheen vorig jaar de roman De omweg. Zijn verhaal voor De Donkere Dagen is getiteld:Buitenland.

Audio

Marieke Groen (1966) debuteerde in 1999 met de verhalenbundel Net als Barbapapa. Daarna volgden Zeven meter onder water, een roman in verhalen, en de roman Koortsgloed. Deze zomer verscheen haar derde roman,Liefde is een afspraak. Haar verhaal voor De Donkere Dagen is getiteld: It’s a Wonderful Life.

Audio

Jan van Mersbergen (1971) debuteerde in 2001 met de roman De grasbijter. Sindsdien verschenen onder meer de romans De macht over het stuur, De hemelrat en Zo begint het. Zijn laatste roman zag vorige maand het licht: Naar de overkant van de nacht. Zijn verhaal voor De Donkere Dagen is getiteld: Bijna negen.

Audio

Thomas Verbogt (1952) debuteerde in 1981 met de verhalenbundel De feestavond. Sindsdien schreef hij vele romans, verhalenbundels en toneelstukken. Met zijn oeuvre groeide ook zijn publiek. Ook heeft een dagelijkse column in De Gelderlander, de krant van zijn geboortestreek.

Audio

Ivo Victoria (1971) emigreerde in de zomer van 2002 vanuit Antwerpen naar Amsterdam. In 2009 verscheen zijn eerste roman: Hoe ik nimmer de Ronde van Frankrijk voor min-twaalfjarigen won (en dat het me spijt). Eind van dit verscheen zijn tweede roman: Gelukkig zijn we machteloos. Zijn verhaal voor De Donkere Dagen is getiteld: Dat is voor ons.

Audio

Rob de Graaf (1952) is als toneelschrijver vooral bekend vanwege zijn theaterteksten voor bewegingstheater, en zijn samenwerking met theatermaker Marien Jongewaard en de toneelgezelschappen Nieuw West en Dood Paard. Zijn verhaal voor De Donkere Dagen is getiteld: Gwendolyn.

Audio

Schilder en fotograaf André Smits trekt voor zijn project Artist in the World de hele wereld over om kunstenaars op hun werkplek te fotograferen. Altijd in hun atelier en altijd met de rug naar Smits. Maarten Westerveen ging samen met André Smits op werkbezoek bij schilder Rik van Hazendonk in Delft.

Dagelijks maken miljoenen mensen gebruik van de straat, en toch bestaat er nauwelijks vakliteratuur over hoe je een goede en mooie straat ontwerpt. In het boek Straten maken, samengesteld door de landschapsarchitecten Harm Veenenbos en Jeroen Bosch, zijn de 84 ‘best ontworpen straten’ van Nederland verzameld en geanalyseerd. Dit leidde tot tien vuistregels voor het ontwerp van een goed straatprofiel. Wim Noordhoek maakte een reportage, hij ging samen met Jeroen Bosch de straat op.

Audio

Ester Naomi Perquin belt een kort prozafragment door.

Het was een heftig jaar voor de Raad voor Cultuur. Zijn advies aan het kabinet om de bezuinigingen op kunst en cultuur gefaseerd in te voeren werd in de wind geslagen. Daarom stapte voorzitter Els Swaab op. Op 15 november trad de nieuwe voorzitter aan: Joop Daalmeijer. En hij is in onze laatste reguliere uitzending van dit jaar te gast bij Botte Jellema. Ze maken de balans van het jaar op, en kijken naar het komende jaar.

Audio

Het editie-project En/Of is het initiatief van de in Berlijn woonachtige curator en muziekuitgever Robert Meijer. Sinds 2001 werkt hij aan dit project, dat beeldende kunst en muziek samenbrengt. Het idee achter de editiereeks is eenvoudig: vraag een muzikant en een kunstenaar om ieder een bijdrage te leveren die past binnen het format van een dubbelelpee. Maarten Westerveen sprak met Robert Meijer in De Hallen in Haarlem waar een selectie van de En/Of edities is te zien en te beluisteren.

Behalve dichter voor kleine en grote mensen was Han G. Hoekstra (1906-1988) een journalist van het type dat inmiddels vrijwel is verdwenen: literair begaafd, veelzijdig en met een open geest voor maatschappelijke ontwikkelingen. Waarom citeerde Joop den Uyl vaak tijdens bijeenkomsten het door Hoekstra in de oorlog geschreven gedicht Ik heb een ceder in mijn tuin gepland? En waarom werd Annie MG Schmidt beroemd en Hoekstra niet, terwijl hun versjes voor kinderen als twee druppels water op elkaar leken? Samen met Janneke van der Veer schreef Joke Linders een biografie van de dichter en journalist Han G. Hoekstra. Anton de Goede zocht biografe Joke Linders op.

Audio

Journaliste Jorie Horsthuis werkte een jaar lang als conducteur op de Amsterdamse tram. Zo leerde ze de stad en het vervoersbedrijf goed kennen. Haar bevindingen bundelde ze in Op de tram. Gijsbert van der Wal ontmoet Horsthuis op een tramhalte om over het boek te praten.

De Amerikaanse auteur Robert Harris is bekend van boeken als Enigma, Lustrum en Geest. Voor de verfilming van Geest (The Ghost Writer) schreef hij zelf het scenario. De filmrechten van zijn nieuwe boek De angst-index zijn al voor verschijnen verkocht. De angst-index is een thriller over de ongekende mogelijkheden en gevaren van de moderne technologie. Naar aanleiding van dit boek had Maarten Westerveen een ontmoeting met Robert Harris.

Audio

Met het oog op een beoogd boekloze toekomst probeert Jeroen van Kan in de onregelmatig in dit programma opduikende serie Het boek is dood het verdwijnend cultuurgoed vast te leggen voor het nageslacht. In een populaire talkshow riep een jongen met Mac Book en hip shirtje met geestige opdruk laatst: “het boek is binnenkort dood, en de mensen die boeken lezen ook.” Is dat zo? En zo ja, wat verdwijnt er dan allemaal als het boek echt dood gaat? Vandaag: uitgeefster Mizzi van der Pluijm. Uitgeverij Contact geeft vannacht de e-bookversie van de roman Nacht over Westwoud van Wanda Reisel weg.

Eerder regisseerde Pim van Hoeve de veel besproken serie Bernard, schavuit van Oranje en nu waagt hij zich aan een dramaserie over onze vorstin. In Beatrix, Oranje onder vuur zien we een vrouw die probeert de onmogelijke balans te vinden tussen moeder, echtgenote en vorstin. En we zien ook hoe zwaar die taak haar soms valt. Met Willeke van Ammelrooy in de hoofdrol. In 4 afleveringen wordt het verhaal verteld van de Koninklijke familie in de uren direct na de aanslag in Apeldoorn en de jaren daarna, waarbij heden en verleden versmelten. Sarina Vitta spreekt met regisseur Pim van Hoeve over de vierdelige dramaserie Beatrix, Oranje onder vuur, die vanaf 2 januari op de televisie is te zien.

Audio

A.L. Snijders belt een kort verhaal door.

De vlek van Willem Jan Otten is een muzikale vertelling over twee levens die in de war worden geschopt door een medische fout. De saxofonist Abe Kans hoort dat hij een enorme vlek op zijn longen heeft, maar blijkt gezond, terwijl de Braziliaanse priester Josephsson verneemt dat zijn longen brandschoon zijn. De man die door de dood de wacht is aangezegd, mag in leven blijven en de man die dacht gezond te zijn, gaat dood. Dat is het uitgangspunt van de nieuwe novelle van Willem Jan Otten. Jeroen van Kan praat met hem.

Audio

In het fotoboek Thin Blue Line staan portretten van in Nederland wonende Molukkers en Indische Nederlanders die hun Maori tatoeages – moko’s – van de hand van de Nieuw Zeelandse kunstenaar Gordon Toi laten zien. In de traditionele Maori cultuur staat het ontvangen van een moko voor een belangrijke gebeurtenis. Laura Stek praat met fotografe Patricia Steur over de foto’s in Thin Blue Line.

God van de Dans. Een portret van balletdanser en choreograaf Vaslav Nijinsky (1889-1950), die aan het begin van de 20e eeuw in de Ballet Russes, onder leiding van impresario Sergei Diaghilev een ster werd. Arthur Japin, auteur van het boek Vaslav en slavist Sjeng Scheijen, die een biografie over Diaghilev schreef, vertellen over sprongkracht, sterrendom, ingewikkelde liefdes en gekte. Een documentaire van Laura Stek.

Audio